Aangekocht in 2012

Met steun van de BankGiroloterij

Met genereuze steun van de BankGiro Loterij zijn in 2012 weer enkele waardevolle stukken aan de collectie van het Groninger Museum toegevoegd. In alle gevallen is een bijdrage uit de steun van de BankGiro Loterij gecombineerd met steun uit andere bronnen. Het betreft twee aankopen op het gebied van de hedendaagse kunst, en enkele belangrijke verwervingen ter versterking van onze collectie Gronings zilver. Om met dit laatste te beginnen.

  • Gronings zilver uit de collectie Hofman

Gronings zilver uit de collectie Hofman
Het in Groningen gemaakte zilver is al lang een van de kerncollecties van het Groninger Museum. Een belangrijke particuliere collectie Gronings zilver is in de 20ste eeuw opgebouwd door de Groninger zenuwarts Willem A. Hofman (1915-2002). Decennia lang was Hofman, samen met de oud-conservator Jan Hendrik Leopold van het Groninger Museum, dé kenner van Gronings zilver. Hofman bracht zijn collectie in 1991 voor twintig jaar onder in het Nederlands zilvermuseum. Daarna stond deze ter vrije beschikking van de erfgenamen. Deze stelden het Groninger Museum in staat om een ruime selectie van stukken te verwerven. De selectie betrof stukken die het Groninger Museum reeds meermalen geleend had voor tentoonstellingen van Groninger zilver. Ze stelt het museum nog beter dan voorheen in staat het verhaal van de kundige Groninger zilversmeden te vertellen. Om deze belangrijke verwerving te kunnen doen heeft het museum steun van meerdere fondsen verkregen: behalve de BankGiro Loterij zijn dat: de Vereniging Rembrandt, Stichting J.B. Scholtenfonds, Stichting Lambers-Burger, Stichting Het Roode of Burgerweeshuis en een particuliere schenker.
Drie van de stukken zijn expliciet verworven met steun van de BankGiro Loterij, waaronder een van de eyecatchers: de vaasvormige kraankan, gemaakt door Thomas Muntinck II in 1711/12 (in het midden op de foto). De kan is rijk gedecoreerd met drijfwerk op een gegranuleerde ondergrond. Twee zware gegoten hengsels en de dubbele balustervormige knop van het deksel dragen bij aan de symmetrie van de vaas. De decoraties op de vaas passen in de stijl van Daniël Marot, een uit Frankrijk afkomstige ontwerper die in de eerste decennia van de achttiende eeuw erg populair was in Nederland. De symmetrische vaasvorm was een van de kenmerken van die stijl. Naast grote zandstenen tuinvazen kwam de vaasvorm in allerhande voorwerpen tot aan kraankannen terug. Dergelijke kannen in de vorm van een vaas zijn kenmerkend voor Haags zilver, maar ook bekend uit Amsterdam, Leeuwarden en dus Groningen. Vaak zijn de vazen grotendeels van glad zilver. Het exemplaar van Thomas Muntinck is een zeldzaam voorbeeld van een geheel gedecoreerde vaasvorm. De overdadige decoratie, die in Friesland veel voorkomt en in Groningen bepaald niet onbekend is, maakt de kraankan extra bijzonder. De kraankan laat zien dat deze stijl snel door Nederland verspreid werd. Overigens kwam de Groninger elite, zowel burgemeesters van de stad als Ommelander jonkers, regelmatig in Den Haag voor vergaderingen van de Staten Generaal, zodat trends in Haags zilver snel opgepikt konden worden. Deze kraankannen functioneerden vaak in prachtig opgeluisterde buffetkasten met polychroom houten decoraties in dezelfde stijl.
De twee andere met steun van de BankGiro Loterij verworven stukken zijn een olie- en azijnstel (links op de foto) en een mannengordel (voorgrond).

  • Ai Weiwei, Grapes, 2009, 27 krukjes uit de Qing-dynastie (1666-1912), collectie Groninger Museum, aangekocht met steun van het Mondriaan Fonds en de BankGiro Loterij, foto Marten de Leeu

Ai Weiwei, Grapes, 2009, 27 krukjes uit de Qing-dynastie (1666-1912)
De Chinese kunstenaar Ai Weiwei (Beijing, 1957) is in de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de meest vooraanstaande en invloedrijke kunstenaars ter wereld. Tot zijn bekendste projecten behoren het ontwerp van het Olympisch Stadion van Beijing en de installatie Sunflower Seeds in de Tate Gallery in Londen (2010/2011), waarvoor hij honderd miljoen zonnebloempitjes van porselein liet maken door 1600 Chinese ambachtslieden. Het Groninger Museum organiseerde in 2008 de eerste solotentoonstelling van Ai Weiwei in Nederland, en in 2013 is Ai Weiwei gastconservator van een groepstentoonstelling van jonge Chinese kunstenaars in het Groninger Museum.
De in 2012 met steun van de BankGiro Loterij aangekochte sculptuur Grapes vertegenwoordigt een belangrijk onderdeel van zijn oeuvre, namelijk dat waarin hij werkt met antieke meubels. Ai Weiwei’s waardering voor Chinees antiek begon in 1993, toen hij na een verblijf van twaalf jaar in New York weer terugkeerde naar zijn geboorteland. Hij verbaasde zich erover hoe gemakkelijk zijn landgenoten hun oude spullen weggooien. Op rommelmarkten kwam hij veel bijzondere oudheden tegen waar niemand meer belang aan hechtte. Vanaf dat moment begon hij elementen uit de Chinese cultuur op een creatieve, fantasievolle en provocerende manier tot nieuwe kunstwerken te transformeren.
Grapes is gemaakt van 27 antieke krukjes. De krukjes zijn allemaal van hetzelfde type, maar elk heeft ook zijn eigen ‘verhaal’. Zonder dat er een spijker aan te pas is gekomen, zijn ze met dezelfde traditionele technieken aan elkaar verbonden als waarmee de krukjes ooit werden gemaakt. In die zin staat dit werk ook symbool voor de dynamiek van het moderne China: steeds meer individuen proberen los te komen van de van bovenaf opgelegde ‘harmonie’, maar hun bewegingsruimte is nog steeds heel beperkt.
Behalve van de BankGiro Loterij kreeg het Groninger Museum ook steun van het Mondriaan Fonds voor deze aankoop.

  • Yin Xiuzhen, Portable City: Groningen, 2011/12, koffer, textiel en andere materialen

Yin Xiuzhen, Portable City: Groningen, 2011/12, koffer, textiel en andere materialen
Yin Xiuzhen (Beijing, 1963) is een van de meest prominente Chinese kunstenaars van haar generatie. Zij studeerde in 1989 af aan de afdeling schilderkunst van de Beijing Capital Normal University. Daarna veranderde zij van medium en ging ze levensgrote installaties maken uit tweedehands kleding. Sindsdien is haar werk veelvuldig binnen en buiten China tentoongesteld. Het Groninger Museum toonde haar werk eerder in de groepstentoonstelling New World Order (2008). In 2012 had Yin Xiuzhen een grote solotentoonstelling in het Groninger Museum, naar aanleiding waarvan de huidige aankoop is gedaan.
Yin Xiuzhen maakte Portable City: Groningen (2011) speciaal voor haar solotentoonstelling in Groningen: een koffer met daarin Groningen verbeeld als miniatuurstadje opgetrokken uit gedragen kleding. Deze Groninger variant maakt deel uit van haar serie Portable Cities. Aanleiding voor deze serie was dat Yin in de jaren negentig steeds meer tentoonstellingen in het buitenland kreeg en daardoor steeds meer op reis was. Op de vliegvelden vielen haar de lopende banden op waar iedereen op zijn koffers wachtte en ze stelde zich voor hoe de inhoud van al die koffers ieders thuis vertegenwoordigde.
In eerdere versies maakte zij koffers met een huisje, daarna volgde de serie Portable Cities waarin een hele cityscape te zien is. De miniaturen tonen Yins persoonlijke ervaringen met en herinneringen aan een specifieke stad. Hoe beter Yin vertrouwt is met een plek, hoe meer een cityscape bestaat uit persoonlijke elementen, herinneringen en  indrukken. Haar verbeelding van Beijing, haar thuisstad, is bijvoorbeeld tamelijk abstract, toeristische trekpleisters als Tienanmen plein of het Olympisch Stadion zijn er niet te vinden. In plaats daarvan is in het midden van deze Portable City een gat, waar men door een vergrootglas een kaart kan zien met het oude centrum van de stad. Andere steden, die zij minder goed kent, hebben duidelijk herkenbare elementen. Zo zijn op in de Groninger variant onder andere het Groninger Museum en de Martinitoren duidelijk te herkennen. Alle Portable Cities zijn gemaakt van kleding van bewoners van de betreffende stad, en ze hebben ook allemaal een soundtrack die opgenomen is in de desbetreffende stad. De Groninger variant is gemaakt van kleding van museummedewerkers en de geluiden die te horen zijn, zijn opgenomen op een avond waarop Nederland in een EK voetbal tegen Duitsland speelde (en verloor).
Behalve van de BankGiro Loterij werd voor deze aankoop ook steun verkregen van de Vereniging van Vrienden van het Groninger Museum.