Aangekocht in 2013

Met steun van de BankGiroloterij

  • Jaime Hayon - The Tournament

Jaime Hayon, The Tournament, 2009, installatie: een levensgroot schaakspel met stukken van gedraaid hout en handbeschilderde keramiek

Het Groninger Museum volgt Jaime Hayon al enkele jaren. In 2009 werden twee grote aankopen van hem gedaan; Hayon ontwierp in 2010 het nieuwe informatiecentrum van het museum en onlangs,  in oktober 2013, opende zijn grote solotentoonstelling in het Groninger Museum. In de aanloop naar deze tentoonstelling deed zich een grote kans voor om een uniek werk van hem aan te kopen, dat in de middenzaal van Mendini 1 meteen het hart van de huidige tentoonstelling van Hayon vormt: The Tournament, een levensgroot schaakspel van gedraaid hout en handbeschilderde keramiek. Voor de realisatie ervan werkte hij samen met de Italiaanse keramiekproducent Bosa uit de Veneto.

Hayon ontwierp The Tournament ter gelegenheid van het London Design Festival 2009. Het was bestemd voor Trafalgar Square, waar het in de open lucht stond gedurende het festival. Bezoekers konden er daadwerkelijk mee schaken: de stukken (waarvan de grootste meer dan twee meter hoog zijn) staan op kleine wieltjes, waardoor ze makkelijk verschoven kunnen worden. De schakers zaten op een verhoging in een typische Hayon-stoel (die ook bij ons in het informatiecentrum staan), en konden van daaraf hun assistenten dirigeren.

The Tournament is in de vormgeving geïnspireerd op Londen en de Britse geschiedenis, meer in het bijzonder op de beslissende slag bij Trafalgar. De koningen en koninginnen verwijzen naar de Britse monarchie en veel andere stukken zijn citaten van bekende gebouwen en torens in Londen. De slag bij Trafalgar die zich in 1805 afspeelde voor de Spaanse kust tijdens de Napoleontische oorlogen, wordt qua strategie wel eens vergeleken met een schaakspel. De strijd ging tussen de Britten, aangevoerd door Horatio Nelson die tijdens de slag het leven liet, en een verbond van Fransen en Spanjaarden. De slag resulteerde in een glorieuze overwinning voor de Britten.

Hoewel The Tournament naar verwachting door een Britse partij zou worden verworven, bleek dit bij nader inzien niet door te gaan, zodat het 32-delige werk beschikbaar kwam. Dankzij bemiddeling van Hayon, die het werk graag in een openbare collectie ziet, is deze uiterst gunstige kans aan het Groninger Museum toegevallen.

  • Jan Wiegers - Music Hall

Jan Wiegers, Music Hall, niet gedateerd

De titel van het werk Music Hall van Jan Wiegers verwijst vermoedelijk naar het gelijknamige gedicht van Paul van Ostaijen (1896 – 1928). ‘Gelijk een zwakke vrouw d’armoe van heur lijf verbergt. Onder een ruisend froufrou van rokken en van kanten kleren. Zo dommelt de Music-Hall z’n lusteloos begeren. Weg in ’t schijnen en ’t kwijnen van veel rode en groene lichten.’ Door met de titel te verwijzen naar dit gedicht blijkt dat Jan Wiegers op de hoogte was van de avant-garde literatuur. Dit gegeven maakt het tot een bijzonder schilderij. Enkele jaren geleden ontstond er enige verwarring rondom een foto van een kopie van dit werk met een andere titel: Dancing Room. Hoe luidt het verhaal?

Wanneer Music Hall door  Wiegers precies geschilderd is, is niet eenvoudig te herleiden. Tot het onderzoek hiernaar is afgerond blijft dit bijzondere werk ongedateerd. Het veilinghuis dat het werk in 2008 aanbood, dateerde het rond 1921. Dit omdat een andere versie het werk gepubliceerd was in het Gedenkboek Groningen 1672 – 1922. Maar de stilistische volwassenheid van Music Hall, maakt dat onmogelijk. Daarnaast beschikte Wiegers in die periode niet over genoeg geld om olieverf te kunnen betalen. Ook zijn handtekening wijst op een later moment in zijn oeuvre.
De andere versie van het werk, gedateerd rond 1922, draagt de titel Dancing Room. Van dit werk was alleen een zwart-wit foto bekend bij het Groninger Museum. Men dacht dat het werk verloren was gegaan. Op grond van de stilistische ontwikkeling tussen Dancing Room en Music Hall ontstond het vermoeden dat de eerste een vroege voorstudie is geweest voor de laatste. Music Hall zou dus uiteindelijk pas jaren later geschilderd moeten zijn. Het is daarnaast zeer onwaarschijnlijk dat Wiegers in de jaren 1921 en 1922 twee min of meer identieke schilderijen vervaardigde, om vervolgens de minder mooi uitgevoerde versie in het Gedenkboek Groningen te laten opnemen.
Recent onderzoek van het Groninger Museum geeft het verhaal in interessante wending. Naar alle waarschijnlijkheid bevindt de vroege schildering Dancing Room zich onder de olieverf die Music Hall vormt. Dit maakt het werk tot een bijzonder historisch object.

  • Johan Dijkstra - Anda Kerkhoven, een Groningse verzetstrijdster

Normal 0 21 false false false NL X-NONE X-NONE

Normal 0 21 false false false NL X-NONE X-NONE

Johan Dijkstra, Anda Kerkhoven, een Groningse verzetsstrijdster,  ca. 1940

 Anda Kerkhoven (1919- 1945) groeide op in Indonesië als dochter van de eigenaar van een grote theeplantage. Zij was een principiële vrouw en pacifist. Aan haar bezwaren tegen vivisectie kon de Medische Hogeschool van Batavia (nu: Jakarta) niet tegemoet komen. De Groninger Universiteit bood wel ruimte aan gewetensbezwaarden op dit punt en zo vond Anda in 1938 haar plaats in het Groninger studentenleven.

Dat leven werd spoedig in mei 1940 op zijn kop gezet door de Duitse bezetting. Anda Kerkhoven werd actief in het verzet van de groep “De Groot”. Op 27 december 1944 werd ze door de Sicherheitsdienst (de Duitse geheime dienst) opgepakt. Zware verhoren en martelingen op het Scholtenshuis doorstond ze zonder informatie prijs te geven. Ze wist bovendien medegevangenen op te beuren. In de nacht van 19 maart 1945 werd zij samen met verzetsstrijder Gerrit J. Boekhoven bij de Oosterbroekweg op de grens van Haren en Glimmen door twee NSB’ers zonder proces geëxecuteerd en onder de grond gestopt.

Na de bevrijding werd hun graf teruggevonden. Anda Kerkhoven werd onder grote belangstelling bijgezet op de Noorderbegraafplaats en in 1967 overgebracht naar het ereveld Loenen nabij Apeldoorn.

Anda Kerkhoven had belangstelling voor kunst, was zelf ook creatief en heeft meermalen voor kunstenaars, waaronder Ploeg-kunstenaar Johan Dijkstra, geposeerd. Onbedoeld vormen haar portretten een monument voor deze opmerkelijke, dappere en vrouw.

 

  • Runderhoorn met zilverbeslag

Normal 0 21 false false false NL X-NONE X-NONE

 

Runderhoorn met zilverbeslag, onbekende meester, Groninger keur 1612-13. Lengte langs de hoorn gemeten 49,1 cm

Naast complete zilveren voorwerpen werden in de zeventiende eeuw ook voorwerpen uit de natuur bewerkt met zilver. Drink- en jachthoorns gemaakt van met zilver beslagen runderhoorns vormen hiervan een bekend voorbeeld. Maar veel komen deze hoorns niet voor. De meeste waren gemaakt voor gilden, stadsbesturen en andere instellingen. Slechts veertien werden gemaakt voor particuliere families, waarover verrassend veel voor Friese familie. Jachthoorns met zilverbeslag zijn niet uitputtend geïnventariseerd, maar lijken veel zeldzamer te zijn. Groot was dan ook de verrassing toen bij de voorbereiding van de tentoonstelling ‘Zilver in Groningen’ bleek dat er een tweede hoorn bewaard is gebleven uit de vroeg zeventiende eeuw en voorzien van de zevende keurletter van de Groninger keur. Er staat een duidelijk meestersteken in dat echter niet is geïdentificeerd. De grote hoorn in zijn natuurlijke vorm gelaten is voorzien van zilverbeslag aan de uiteinden en het midden. Op het midden stuk staat een spreuk Sustine et Abstine ac Memento Mori ofwel Verdraag en verzaak, bovendien gedenk te sterven. Het is een typische renaissance spreuk. De hoorn is steeds in de familie vererfd en terug te voeren tot de Hanckemaborg in Zuidhorn en mogelijk daarvoor tot de familie Lewe van Middelstum.

Normal 0 21 false false false NL X-NONE X-NONE