Grapes

Ai Weiwei

De sculptuur Grapes vertegenwoordigt een belangrijk deel van het oeuvre van Ai Weiwei, namelijk dat waarin hij werkt met antieke meubels. Ai’s waardering voor Chinees antiek begon in 1993, toen hij na een verblijf van twaalf jaar in New York weer terugkeerde naar zijn geboorteland. Hij verbaasde zich erover hoe gemakkelijk zijn landgenoten hun oude spullen weggooien. Op rommelmarkten kwam hij veel bijzondere oudheden tegen waar niemand meer belang aan hechtte. Vanaf dat moment begon hij elementen uit de Chinese cultuur op een creatieve, fantasievolle en provocerende manier tot nieuwe kunstwerken te transformeren. Is Grapes niets meer dan een groep gelijke objecten uit een serie of moeten de krukjes benaderd worden als autonome objecten, elk met eigen identiteit?

  • Grapes: Ai Weiwei

Naast krukjes vond Ai Weiwei ook inspiratie in andersoortige meubels. Zo liet hij sierlijke antieke tafels verzagen en op vernuftige wijze weer zo in elkaar zetten dat het leek of ze een eigen leven gingen leiden. Sommige tafels staan bijvoorbeeld met twee poten op de grond en met twee tegen de muur, alsof ze naar boven proberen te lopen.

Behalve kostbaar ogend antiek gebruikt Ai Weiwei traditionele Chinese meubels die eeuwenlang door mensen uit de lagere klassen werden gebruikt, zoals de krukjes die in Grapes zijn verwerkt. De krukjes zijn allemaal van hetzelfde type, maar elk heeft ook zijn eigen ‘verhaal’. Zonder dat er een spijker aan te pas is gekomen, zijn ze met dezelfde traditionele technieken aan elkaar verbonden als waarmee de krukjes ooit werden gemaakt. In die zin staat dit werk ook symbool voor de dynamiek van het moderne China: steeds meer individuen proberen los te komen van de van bovenaf opgelegde ‘harmonie’, maar hun bewegingsruimte is nog steeds heel beperkt.

Hoewel Ai in zijn werk in eerste instantie reflecteert op de Chinese cultuur, doet hij dat met technieken en strategieën die hij aan de Westerse moderne kunst heeft ontleend. In de jaren dat hij in New York woonde (1981-1993) heeft Ai tal van invloeden op dit gebied ondergaan. Tot de belangrijkste hiervan horen het werk van Marcel Duchamp, maar ook van conceptuele kunst, minimal art en pop art. In alle gevallen gaat het om stromingen waarbij kunst niet zozeer een expressie is van het innerlijk van de kunstenaar, maar waarbij de context waarin kunst gemaakt en gepresenteerd wordt van essentieel belang is. Kunst die bestaande verhoudingen en opvattingen over kunst en maatschappij soms letterlijk op zijn kop zet. Naast tal van meer of minder specifieke betekenissen die men in Grapes zou kunnen lezen, is er ook een aardige parallel te trekken met één van de vroegste readymades van Marcel Duchamp. Deze plaatste in 1913 een fietswiel op een krukje. Ai plaatst een wervelende cirkel van krukjes bovenop één krukje, in een speels, dadaïstisch gebaar.

Ai Weiwei is in de afgelopen jaren uitgegroeid tot één van de meest vooraanstaande en invloedrijke kunstenaars ter wereld. Daarnaast manifesteert hij zich ook als sociaal activist en criticaster van de Chinese overheid. In de afgelopen jaren ondervond Ai Weiwei in toenemende mate tegenwerking en repressie vanuit de Chinese overheid. Zo zat hij in 2011 onder meer enkele maanden gevangen. Wereldwijd was er aandacht voor deze arrestatie en werd om zijn vrijlating gevraagd.

  • Water melons

Het Groninger Museum organiseerde in 2008 de eerste solotentoonstelling van Ai Weiwei in Nederland. Hierin werd uitsluitend zijn werk in porselein getoond, waaruit het Groninger Museum het zeventiendelige Water Melons aankocht. Allemaal bij elkaar waren ze te zien als een soort meloenenveld op de solopresentatie van Ai Weiwei in het museum in 2007. Vergelijkbare objecten, vaak in miniatuur, werden vroeger in China als grafgift meegegeven. Keramische technieken representeren een belangrijk deel van de Chinese geschiedenis en zijn nauw verbonden met de Chinese culturele identiteit.

Ga hier terug naar de overzichtspagina.