Autoritratto immaginario di Angelica Kauffmann

Carlo Maria Mariani

Op het eerste gezicht lijkt dit schilderij van Carlo Maria Mariani niet op moderne kunst. Stilistisch is het  verwant met het Neoclassicisme van rond 1800, toen de klassieke oudheid werd herbeleefd in een iets eleganter, hoofse stijl.  Autoritratto immaginario di Angelica Kauffmann (Imaginair zelfportret van Angelica Kauffmann) toont één van de meest vooraanstaande kunstenaars uit die periode. Van Kauffmann zijn wel zelfportretten bekend, ook met hoed, maar niet deze versie. Zoals de titel aangeeft is het een verzonnen zelfportret, dat Mariani in 1976 maakte. Wat heeft Mariani ertoe bewogen dit denkbeeldige zelfportret van deze neoclassicistische kunstenares te maken?

  • Autoritratto immaginario di Angelica Kauffmann: Carlo Maria Mariani

Op Autoritratto immaginario di Angelica Kauffmann draagt de kunstenares de hoed waarmee haar vriend Johann Wolfgang von Goethe wordt afgebeeld op een portret door Johann Tischbein uit 1787. Goethe mijmert daar te midden van resten uit de klassieke oudheid. Kauffmann, geboren in Zwitserland, werkte in Duitsland, Italië en Engeland, waar zij in 1786 medeoprichtster was van de beroemde Royal Academy. Zij sprak diverse talen, reisde veel en had naast een rijke clientèle van vorstenhuizen in heel Europa, een groot intellectueel netwerk. Mariani probeert Kauffmann als het ware, met haar culturele omgeving, tot leven te wekken. Hij bewondert haar zozeer, dat hij zelfs brieven aan haar schreef.

  • Porträt Goethes in der Campagna: Johann Tischbein

Dit werk werd in 1984 door het Groninger Museum aangekocht, samen met de tekening Perseus en Andromeda, een voorstudie voor een ander schilderij van Mariani. De mythologische held Perseus bevrijdt hier de koningsdochter Andromeda van een zeemonster, aan wie zij geofferd zou worden. Dit schilderij heeft al eens bestaan. Het werd gemaakt door Anton Rafael Mengs, geïnspireerd op klassieke sculpturen, maar vrijwel niemand heeft het ooit gezien. Het is verloren gegaan bij het transport per schip naar Engeland, kort nadat het was gemaakt. Mariani wilde het werk voor de kunstgeschiedenis behouden door het te herscheppen.

  • Perseus en Andromeda (voorstudie)

Met het imaginaire zelfportret van Kauffmann schept Mariani een remake van een belangrijk werk van Mengs,  maar hij imiteert de neoclassicistische kunstenaars niet letterlijk. Hij voegt een element van zijn eigen tijd toe, net zoals zijn neoclassicistische collega’s deden met beeldelementen uit de klassieke oudheid. Hij laat kunsthistorische en cultuurhistorische verbanden als het ware direct in beeld zien.

Mariani wordt beschouwd als de belangrijkste vertegenwoordiger van een groep Italiaanse kunstenaars die in 1980 bekend werd onder de naam ‘Pittura colta’ (geoogste schilderkunst). Het was niet echt een groep, want de kunstenaars werkten onafhankelijk van elkaar, maar zij deelden een voorliefde voor de klassieke oudheid, renaissance en neoclassicisme, zowel in thema als in stijl. Het museum bezit ook werken van Alberto Abate, Ubaldo Bartolini en Carlo Bertocci.

Ga hier terug naar de overzichtspagina.