Collecties Mesdag en Israëls

Het Groninger Museum beschikt over een grote collectie aquarellen en schilderijen, gedoneerd door de familie van Taco Mesdag. Een virtuele reconstructie van de in twee Mesdag zalen is te zien op www.mesdagvancalcar.nl.

De in 1829, in een Groninger bankiersfamilie, geboren Taco Mesdag was net als zijn bekende broer H.W. Mesdag een groot kunstliefhebber. Taco Mesdag werkte in het familiebedrijf, maar trok zich na de dood van zijn vader in 1881 terug uit de zaak om zich geheel aan de schilderkunst te wijden. Hij huwde de schilderes Geesje van Calcar en zij vestigden zich in Den Haag. Daar was rondom schilders als zijn broer H.W. Mesdag, de gebroeders Maris en Jozef Israëls de Haagse school ontstaan. Samen met zijn vrouw legde Taco Mesdag een grote collectie moderne kunst aan van schilders uit de Haagse school.

  • J.H. Weissenbruch - Het oude molentje
  • Taco Mesdag - Heide met schapen bij Vries
  • Lawrence Alma Tadema - Kunstbeschouwing
  • H.W. Mesdag - De voormalige Zuiderscheepshelling en de Mottenberg te Groningen
  • Jozef Israëls - De aardappeloogst (studie)

Na zijn overlijden besloot zijn weduwe in 1902 de collectie te schenken aan het jonge Groninger Museum. Destijds een genereus gebaar dat het ambitieuze bestuur goed van pas kwam. Ineens bezat het museum een grote verzameling actuele kunst. De verzameling bestond uit werk van de toen hedendaagse meesters als Jozef Israëls, Jacob Maris, Willem Maris, Anton Mauve, Paul Gabriel, Johannes Weissenbruch, en vele anderen waaronder ook Italiaanse en Franse kunstenaars als Pio Joris, N. Cipriano, Cesare Biseo, M. Poirsson, A. Pecquereau. De toen moderne collectie staat aan het begin van de collectie hedendaagse kunst van het Groninger Museum en daardoor kon de collectie in de twintigste eeuw uitgroeien tot een belangrijk kunstmuseum. Twee zalen in het museum werden zorgvuldig door mevrouw Mesdag zelf ingericht met schilderijen en gedeeltelijk gestoffeerd met antiek uit hun rijke verzameling.

Werk van de Haagse School zou een belangrijke deelcollectie van het Groninger Museum worden. In 1913 werden door Isaac Israëls olieverfstudies, schetsen en voorwerpen geschonken uit het atelier van zijn vader Jozef Israëls, die evenals Taco Mesdag in Groningen was geboren. (In 1969 kwam daar nog het langdurige bruikleen van de Veendorp-collectie bij, waarin zich ook werken van de Haagse School bevonden.)

Na een halve eeuw vaste presentatie van de twee Taco Mesdagzalen waren de inzichten op vaste presentaties veranderend, was de populariteit van de Haagse School sterk afgenomen en kampte het museum bovenal met een groot ruimtegebrek. Dit resulteerde in de jaren vijftig van de twintigste eeuw in een geleidelijke en geluidloze verdwijning van de zalen. Dat betekende dat de werken uit de collectie Mesdag lang niet meer permanent in het museum te zien zijn, maar ze verlaten het depot met grote regelmaat om zowel in kleine presentaties in het Groninger Museum als in tentoonstellingen elders in het land te worden getoond.

De twee Taco Mesdagzalen zijn echter niet geheel verdwenen. De zalen zijn in de virtuele vorm van een website, www.mesdagvancalcar.nl gereconstrueerd. Hier kan men een virtueel bezoek brengen aan de zalen en de schilderijen in kleur bekijken. De gelegenheid doet zich voor om de historische Taco Mesdagzalen te laten herleven. Historisch fotomateriaal is gebruikt om de zalen, zoals Mevrouw Mesdag deze in 1903 inrichtte, te reconstrueren.

Ook is de reconstructie van Taco Mesdag Aquarellenzaal geopend. Op www.mesdagvancalcar.nl zijn nu de bijna vijftig aquarellen van meesters van de Haagse School te zien, door Geesje Mesdag-van Calcar geschonken.

De reconstructie van de Taco Mesdagzalen is geïnitieerd door het Groninger Museum en uitgevoerd in samenwerking met het Webmuseum MesdagVanCalcar, dat is ingericht door de biografen van Taco en Geesje Mesdag.