Compositie met gele cirkels

Wobbe Alkema

Het werk van Wobbe Alkema uit de jaren twintig is uniek tussen het Ploeg-werk uit die tijd. Enkele werken van Jan van der Zee, in die tijd een ateliergenoot van Alkema, en Hendrik Werkman tonen nog enige verwantschap met zijn strenge geometrisch-abstracte vormentaal. Maar met het werk van de belangrijkste pionier van de geometrisch-abstracte schilderkunst binnen de Stijl, Piet Mondriaan, heeft Alkema weinig gemeen. Dat blijkt uit de rol die de diagonaal en driehoeksvormen spelen binnen zijn composities. Bovendien beperkt zijn coloriet zich niet tot de drie primaire kleuren zoals in Compositie met gele cirkel uit 1924 te zien is.

  • Wobbe Alkema (1900-1984), Compositie met gele cirkels, 1924, Olieverf op doek, Bruikleen Gemeente Groningen

Constructivisme
In de loop van 1925 en 1926 worden Alkema's schilderijen lichter van kleur en de worden de composities minder compact door de beeldelementen vrijer over het vlak te plaatsen, tegen een lichte achtergrond. Compositie met roze cirkels is in 1926 geschilderd door Wobbe Alkema in lichte tonen. “Zonder transparante verf te gebruiken is hier een opvallende doorzichtigheid bereikt”, vertelt Alkema. “Voor mij toen een overwinning op de materie.” De suggestie van de doorschijnendheid wordt versterkt door de witte ondergrond en roept associaties op met de werking van gekleurd glas, waarmee Alkema als tekenaar voor een glasfirma en een architectenbureau zeker vertrouwd was.

Compositie met roze cirkels is opgezet in enkele rode, groene en gele tonen en vormt een open structuur van ritmisch over het beeldvlak verspreide kleurvormen. De horizontaal en verticaal geplaatste rechthoeken staan in evenwichtige verhouding met elkaar. De roze cirkelvormen fungeren als bindende factor tussen de rechthoeken en vierkanten en geven de compositie monumentaliteit en soliditeit.  Het eindresultaat is een voorstellingsloos- constructivistisch schilderij in zuivere harmonie, met een zelfstandige dynamiek en ruimtelijkheid.

  • Wobbe Alkema (1900-1984), Compositie met roze cirkels, 1926, Olieverf op doek, Bruikleen provincie Groningen