In de voetsporen van Frans Haks: Een ontmoeting met Alessandro Mendini

Geschreven door Jan Bijker

Op een koude voorjaarsmorgen verzamelen we ons voor de reis “In de voetsporen van Frans Haks”. Een reis ter gelegenheid van de 20e verjaardag van het museumgebouw van Alessandro Mendini. In de voetsporen van de toenmalige museumdirecteur bezoeken we enkele Duitse musea die een belangrijke inspiratiebron zijn geweest in de ontstaansgeschiedenis van het huidige Groninger Museum. De verwachtingen zijn hooggespannen om de reis te beleven die Frans Haks maakte om zijn gedachten te vormen voor het nieuwe museum en zal eindigen met een bezoek aan Mendini die ons in zijn atelier in Milaan zal ontvangen. Andreas Blühm komt langs om ons, als een zorgzaam huisvader, een goede reis te wensen.

De reis voert ons langs musea in Mönchengladbach, Frankfurt, Stuttgart en Weil Am Rhein. Moderne gebouwen die zich onderscheiden door hun exclusieve vormgeving en prominente ligging. Musea waarin we hartelijk worden ontvangen en rondgeleid. Wat een bijzondere ervaring om op maandagmorgen, als gewoonlijk musea zijn gesloten, te worden rondgeleid in het gebouw van de Neue Staatsgalerie in Stuttgart en langs de jaloersmakende collectie klassieke modernen.
Tijdens de busreis zorgen de beide reisleidsters Ademiek Gerritsma en Christien van de Cingel op voortreffelijke wijze voor entertainment. Documentaires en interviews met Frans Haks en Mendini worden afgewisseld, door het met zichtbaar genoegen voorlezen van controversiële passages uit het boek van Frans Haks Een calculerende terriër.

Jazeker! Het bezoek aan het atelier en ontvangst door Alessandro Mendini en zijn broer Francesco is het hoogtepunt. Een ruimte waarvan de creativiteit en vitaliteit afspat. Het stelt mij in de gelegenheid aan Alessandro Mendini de vraag te stellen hoe hij het ontwerp- en bouwproces heeft ervaren en weerstand overwonnen. Zijn antwoord luidt: “Mijn vriendschap met Frans Haks en de bouw van het Groninger Museum is het beste wat mij tot nu toe in mijn leven is overkomen”.
Op dat moment vallen voor mij ontroering en inzicht op hun plaats en even voel ik mij de pelgrim die zijn doel bereikt. De ervaring en de bezoeken in de afgelopen dagen aan de musea maken duidelijk hoe bijzonder en visionair deze beide mannen hebben gestaan in het ontwerp- en bouwproces. Alsof het nu pas duidelijk wordt hoe het Groninger Museum, oprijzend uit het Verbindingskanaal, zich verheft boven de waan van alledag.

In de avond vliegen we terug en in het holst van de nacht arriveren we weer in Groningen tegenover het museum. Een medereisgenoot steekt de weg over, wijst naar het museum en roept, “Kijk eens wat prachtig. Zie toch eens wat een wonder”