De waterval van Tivoli

Johann Martin von Rohden

Dit schilderij van Johann Martin von Rhoden laat de waterval van Tivoli zien. Tivoli ligt twintig kilometer van Rome,  de culturele hoofdstad van Italië. De pittoreske uitstraling van de stad en de omgeving was erg populair bij kunstenaars. Op dit schilderij rijzen reusachtige rotsen op naar de horizon. Een strook wild water giet met een noodgang naar beneden. De waterval van Tivoli was een geliefd tafereel van Duitse schilder. Waarom was hij zo gefascineerd door deze waterval?

  • Johann Martin von Rhoden, De waterval van Tivoli, 1825, Olieverf op linnen

Von Rohden maakte gedetailleerde studies van de natuur. In de Romantiek aan het begin van de negentiende eeuw werd de natuur nog meer benadrukt. In deze schilderkunstige stijl dient de natuur als weerspiegeling van emotie. Romantische schilders zagen kunst als een uitdrukking van een individu waarin fantasie een grote rol speelde.

Gefascineerd door de overweldigende kracht van de natuur, trokken schilders uit de Romantiek erg naar het genre van het landschap. Voor sommige schilders was het landschap een verbeelding van het sublieme, de rationele werking van goddelijkheid. Voor anderen stond de natuur symbool voor menselijke hulpeloosheid.  Het landschap werd een middel om de Romantische overdenking over de beperkingen van menselijk begrip te verbeelden.

Het standpunt van de toeschouwer en de beelduitsnede van dit werk zijn zo gekozen dat er van een gigantische hoogte sprake lijkt te zijn. Het heroïsche karakter van het landschap wordt geaccentueerd. Om de dramatiek een extra lading te geven en de reusachtige afmetingen te benadrukken, voegt de schilder twee stelletjes toe die van rechts het beeld binnenkomen. Von Rohden schilderde de waterval bij Tivoli meerdere malen. Hij was een van de eerste schilders die in de buitenlucht werkte. Hierdoor genoot hij groot aanzien onder jongere Duitse schilders, die hem achterna reisden. Tivoli werd hierdoor een verzamelpunt voor Duitse landschapschilders in Italië.

  • Johann Martin von Rohden, Waterval bij Tivoli, 1819, Museum der bildende Kunste Leipzig