De zee bij grijs weer

Charles-François Daubigny

Het schilderij van Charles François Daubigny is opgebouwd uit twee vrijwel even grote horizontale vlakken: beneden een donkergrijze watermassa, boven een lichter deel met grijze en donkerblauwe wolken. Op de voorgrond is in het water een lichte weerspiegeling van de wolkenhemel te zien. Wat maakt dit werk bijzonder?

  • Daubigny, De zee bij grijs weer, 1858, Olieverf op doek

Bij nader beschouwen valt een klein schip in de golven op, twee meeuwen in de lucht en vissen die uit het water springen. Hun nietigheid benadrukt de uitgestrektheid van de natuur, en bovenal dat er eigenlijk geen enkel verhalend detail is waarop de aandacht van de kijker gericht wordt. De zeemassa zelf en de wolkenformaties erboven, met al hun kleurnuances van grijs, blauw en wit, vormen het hoofdonderwerp van dit schilderij. De titel: La Mer, Temps Gris (de zee, grijs weer), geeft dit ook aan. De weidsheid wordt vrijwel geheel bereikt door de verschillende kleurtinten, die ook de beweging suggereren in de grauwe golven en de donkere, onrustige wolkenlucht, bij een stevige bries.

Als totaal doet La Mer, Temps Gris sterk impressionistisch aan, maar wonderlijk genoeg werd het al geschilderd in 1858. Daubigny benadrukte dat hij zich niets aantrok van toen geldende vormprincipes en de vraag naar fraai geënsceneerde landschappen. Hij liet met opzet zijn ‘landschapssferen’ vaak onvoltooid. De termen waarmee Daubigny zijn eigen schilderijen omschreef: impressie, onvoltooid, sfeer van licht in plaats van vorm, maken hem tot een duidelijke voorloper van de impressionisten. Hun werk werd enkele jaren later met dezelfde termen getypeerd.