Groninger cultuurgeschiedenis

Het Groninger Museum heeft een grote verzameling voorwerpen van de Groninger cultuurgeschiedenis vanaf de Oude Steentijd tot aan de dag van gisteren. De voorwerpen vertellen samen het verhaal van Groningen. De oudste voorwerpen behoren tot de verzameling archeologie. Een groot deel van deze collectie is overgedragen aan het Noordelijk Archeologisch Depot in Nuis maar de meest bijzondere voorwerpen zoals het masker van Middelstum, Romeinse beeldjes, de bergkristallen ring uit Westerwijtwerd en het runenhoutje van Westeremden behoren nog altijd tot de topstukken van het Groninger Museum.

Ondanks de beeldenstorm en vele oorlogen zijn er ook bijzondere schatten uit de Middeleeuwen bewaard gebleven, zoals het koperbeslag van de St. Walburgkerk met vele apostelkoppen of een vroeg 16e eeuwse monstrans. Groningen kende vanaf de veertiende eeuw een eigen muntslag. Het Groninger Museum heeft een grote verzameling Groninger munten waaronder de nodige goudguldens. Samen met talloze penningen zijn ze te raadplegen op de website van Numismatische Kring Groningen.

  • Runenhoutje met zegenwens voor het heem, gevonden in Westeremden - 7e-9e eeuw na Christus
  • Jupiter, gevonden in Ezinge - 2e-3e eeuw na Christus
  • Masker, gevonden bij Middelstum - 5e eeuw voor Christus
  • Ring met Bacchus, gevonden in Westerwijtwerd - 2e-3e eeuw na Christus
  • Goudschat met meet dan 600 gouden gulden, gevonden in in Feerwerd - begraven tussen 1528 - '48

Het Groninger land was vruchtbaar en het ging de landbouwers vaak voor de wind. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de muntschat van Feerwerd. Meer dan 600 gouden guldens, rond 1530 begraven, bleven bewaard. Het Groninger Museum heeft bijzondere zilveren voorwerpen van het stadsbestuur, de gilden en Groninger waterschappen verzameld. De zilverschat van de Katholieke schuilkerk St. Jozef aan de Aa, talloze avondmaalsbekers van hervormde kerken, maar ook kraantjeskannen, waterketels, brandewijnkommen, bierpullen en bekers vormen een grote zilververzameling. Enerzijds geeft de verzameling blijk van de kwaliteit van de Groninger zilversmeden anderzijds vormen veel stukken door hun verhaal ook Groninger cultuurgeschiedenis.

Talloos zijn de portretten van oude Groningers, geschilderd door Groninger meesters als Jan Jansz de Stomme, Hermannus Collenius of Jan Abel Wassenbergh. Belangwekkende schilderijen met topografische afbeeldingen ontbreken niet in de collectie. In de negentiende eeuw vormde de Groninger vrouwendracht met jak en rok en gouden oorijzer een opvallende verschijning. Het Groninger Museum heeft een representatief overzicht van deze dracht en de daarbij horende streeksieraden.

  • Kaststel, wapenporselein van familie Sichterman - 1740- '45
  • Monstrans van Campen, verguld zilver - 1523
  • Jan Jansz de Stomme - De jonkers Evert en Reint Lewe uit Middelstum, 1657
  • Kraantjespot, Frerick (van) Halsema - 1710-1711
  • Philip van Dijk - Koopman Jan Albert Sichterman met zijn zoon Jan Albert, 1745
  • Beetke van Rasquert, anoniem - 1520- '30
  • Beker, Arent Hamminck - 1671-1672

Veel antiek meubilair, schilderijen en andere voorwerpen zijn uitgestald in de Menkemaborg. De borg zelf is ook eigendom van het Museum. De collectie antiek foto’s en gravures van het Groninger Museum worden sinds 1958 beheerd door de Groninger Archieven, waarmee het Groninger Museum veel samenwerkt.

De cultuurgeschiedenis van Groningen gaat natuurlijk door. Veel werk van de schilderskring De Ploeg zou er toe gerekend kunnen worden maar het Groninger Museum heeft ook de vlag van de Canadese bevrijders uit 1945, een pak van stijlgroep Groningen (1970), het vaandel van de gereformeerde meisjesvereniging “Wees een zegen” en originele glazen van de bekende Ranja fabriek in haar collectie. Zo is de hele Groninger cultuurgeschiedenis gevat in de collectie van het Groninger Museum.

Recente tentoontstellingen waren Professor van Giffen en het geheim van de Wierden (2005), De zilveren eeuw (2006) en Zilver in Groningen (2011). Daarnaast waren er talloze kleinere presentaties, zowel in het museum zelf als op andere locaties in de provincie.