Hanengevecht

Melchior d’Hondecoeter

Het Hanengevecht van Melchior d’Hondecoeter, geschilderd tussen 1670 en 1680, is geen typisch zeventiende eeuws schilderij waarin prachtig gekleurde vogels naast elkaar staan afgebeeld. Het werk van de Nederlandse d’Hondecoeter staat eerder in de traditie van de satirische dierensprookjes. De schilder had een voorkeur voor gevleugelde dieren en beeldde vrijwel uitsluitend vogels af. Wat zag d’Hondecoeter in de hanen?

Het schilderij is geen statisch stilleven maar verbeeldt een situatie. De macho hanen bevinden zich midden in een vurig gevecht. De rechter haan drukt met zijn rechterklauw de kop van zijn tegenstander tegen de grond. Hij is duidelijk de winnaar van een gevecht dat zojuist heeft plaatsgevonden en heft trots zijn snavel. Een dergelijke houding verwacht men eigenlijk niet van een dier. Het doet ons eerder denken aan de gedragingen van een mens. Dit schilderij heeft daardoor veel weg van een illustratie uit een dierensprookje waarin de dieren uit het verhaal de mens een spiegel voorhouden.

  • Melchior d'Hondecoeter, Hanengevecht, rond 1670-1680, Olieverf op linnen

Kuiken studie
D’Hondencoeter schilderde graag vogels omdat hij streefde naar een zo levendig mogelijk beeld. Er bestaat een verhaal dat vertelt dat hij een afgerichte haan had, die hij in verschillende poses kon schilderen. De boedelinventaris, die openbaar werd na zijn dood, vermeldt echter dat hij een ‘galgh om vogels op te zetten’ gebruikte. Dat D’Hondecoeter ook levende vogels bestudeerde blijkt uit de kuikenstudie die Gustav Rau ook kocht.

Het houden van kostbaar sierpluimvee en exotisch gevogelte maakte deel uit van de cultuur van de buitenhuizen van de zeventiende-eeuwse Nederlandse welgestelden. De schilderijen van d’Hondecoeter werden vooral gewaardeerd door bezitters van deze dieren (en hen die hierbij wilden horen).

  • Melchior d'Hondecoeter, Kuikenstudie, 1650, Olieverf op linnen