Huiswaartskeren

Jan Toorop

Huiswaarts keren is niet het typische symbolistische werk waar we de Nederlandse kunstenaar Jan Toorop van kennen. Toorop is bekend geworden met een stijl die veel weg heeft van Art Nouveau, maar een religieuze lading heeft. Dit schilderij betreft een vroeg werk en is geschilderd in de periode voordat hij zich toelegde op het symbolisme. In de periode waarin dit schilderij gemaakt is, reisde Toorop naar Parijs en Londen waar hij geïnspireerd raakte door het impressionisme. Wat is hiervan terug te zien in dit werk?

Hoewel dit werk door de grove toets impressionistisch te noemen is, kan de voorstelling vooral als realistisch beschouwd worden. Het thema van de hardwerkende boer komt vooral in het realisme van eind negentiende eeuw tot uiting. Toorop schildert het boerenechtpaar op de rug gezien. Het landschap is sober en in ietwat sombere tinten weergegeven. De boer draagt zijn werktuig over de schouder, alsof hij even pauzeert tussen het harde werken door.

  • Jan Toorop, Huiswaartskeren, 1885, Olieverf op doek

De terugkeer naar het land
Eenzelfde realistische voorstelling is te zien op een werk dat Gustav Rau verworf, De terugkeer naar het land van Max Liebermann uit 1892. De boer wordt, net als in het werk van Toorop, niet als actieve arbeider afgebeeld. Doordat de boeren op de rug gezien worden en hun hoofden naar de grond gericht zijn is het alsof ze hun werk overdenken. Hierdoor lijken de boeren op te gaan in hun dagelijkse omgeving, de natuur. Beide realistische werken, enkele jaren na elkaar gemaakt, tonen de eerste tekenen van het impressionisme. De heldere en lichte kleuren zijn in losjes aangebracht door Toorop en Liebermann. De horizon is niet strak geschetst maar blijft wazig, de luchten dromerig

  • Max Liebermann, De thuiskomst op het platteland, 1892, Olieverf op doek