Jan Wiegers

Johan Dijkstra

Jan Wiegers, die op dit schilderij van Johan Dijkstra staat afgebeeld, was in 1918 één van de oprichters van de kunstenaarsvereniging De Ploeg. De leden van De Ploeg wilden het kunstleven in Groningen bevorderen. Wiegers verbleef rond de paasdagen in 1921 een korte tijd in Zwitserland waar hij Ernst Ludwig Kirchner ontmoette, de belangrijkste vertegenwoordiger van het Duits Expressionisme. Na zijn verblijf in Zwitserland introduceerde hij nieuwe schilderkunstige vormen en technieken aan zijn vrienden van De Ploeg. De expressionistische schilderkunst die in Groningen als gevolg van deze inspiratie ontstond beleefde haar hoogtepunt in de jaren 1922 tot 1927. Hoe uiten die vernieuwingen zich in de werken van De Ploeg?

  • Johan Dijkstra (1896-1978), Jan Wiegers, 1927, Was/olieverf op doek

Duelportret
De nieuwe vormen die Wiegers meebracht naar Groningen zijn typisch voor het expressionisme;  een fel en contrastrijk kleurgebruik, hoekige vormen en deformaties. Bovendien introduceerde hij een nieuwe schildertechniek, de wasverf. Hierbij werd olieverf vermengd met benzine en bijenwas, waardoor de schilderijen sneller droogden en de kleuren een mat aanzien kregen.

Terwijl Wiegers met sneldrogende waswerf een portret maakte van zijn collega Johan Dijkstra, schilderde Dijkstra hem. De scene speelt zich af in het atelier met op de achtergrond schilderijen half in beeld. In de jaren-twintig ontstond binnen De Ploeg een heel kenmerkend soort portret. Dit was de tijd van intensieve samenwerking en artistieke wedijver tussen de Ploeg-leden. Het zijn de zogenaamde duelportretten, van kunstenaars die elkaar over en weer schilderden. In deze schilderijen gaat het telkens om twee dingen. Aan de ene kant probeert  de schilder een karaktertekening te geven  van de geportretteerde,  anderzijds verraadt de portrettist in de wijze waarop dat gebeurt ook zijn eigen artistieke temperament. De wederzijdse portretten van Jan Wiegers en Johan Dijkstra uit 1926 en  1927 zijn hier een mooi voorbeeld van.

Dijkstra gebruikt de compositie die  Wiegers hanteerde bij zijn duelportret  van Kirchner uit 1925.

  • Jan Wiegers (1893 – 1959), Johan Dijkstra, ca. 1926, Was/olieverf op doek
  • Jan Wiegers (1893-1959) Kirchner in atelier, 1925 (Uitgeleend tot 14 januari 2014), Olieverf op doek, Collectie Groninger Museum - Verworven met Steun van de Stichting Beringer Hazewinkel en de Stichting De Groot – Brugmans