Lucebert gered met hulp van het museum

Interview Mechtelien van Barneveld door Dorien Vrieling

Mechtelien van Barneveld is voormalig docent Nederlands en kunst en cultuur. Op haar oude school, het Werkmancollege, zette ze zich in voor het behoud van de wandschildering Vrede is eten met muziek, die Lucebert er in 1985 in de kantine maakte. Van Barneveld kwam in 1970 vanuit Den Haag naar Groningen om er Nederlands te gaan studeren. Ze woont er nog steeds.

Kwam u als student al in het Groninger Museum?
Het zat toen nog in het oude pand aan de Praediniussingel. Hoewel ik er regelmatig kwam, raakte ik er pas echt bij betrokken toen er plannen waren voor een nieuw museum. Dat vond ik zo zonde, ik dacht: ze zijn gek geworden! Gelukkig is het oude gebouw nu weer in gebruik als dependance van Minerva, maar ik ben ook gehecht geraakt aan het huidige museum. Destijds kon ik me niet voorstellen dat het zo prachtig zou worden. Het is de Biënnale van Venetië in het klein: veel verschillende kunstvormen komen er samen.

Wat betekent het museum voor u?
Eens in de paar jaar ging  ik mee op een kunstreis georganiseerd door de Vrienden van het Groninger Museum. Een van de eerste reizen, naar Noord-Italië, is bepalend geweest voor de manier waarop ik naar kunst kijk. Ik ben protestants opgevoed, en in dat geloof gaat het niet om het beeld, maar om het woord. Al die Jezussen aan het kruis, het zal wel, dacht ik altijd. Maar tijdens de reis werd de kunst op een geweldige manier toegelicht. Toen ik de verhalen hoorde over de symbolische lagen van klassieke kunstwerken, kreeg ik er veel meer oog voor.

Voor de restauratie van het schilderij van Lucebert heeft het museum ook enorm veel betekend. Toen we het comité Red Lucebert oprichtten, hebben we conservator Mariëtta Jansen om hulp gevraagd. Want hoe begin je met zoiets, wie kan zo’n groot werk restaureren en wat kost dat? Zij heeft ons in contact gebracht met een heel goede restaurator. Toen we het geld bijeen hadden heeft hoofd collecties Caspar Martens ervoor gezorgd dat het schilderij met specialistisch vervoer naar het depot van het museum gebracht werd. Daar is het gerestaureerd.

U was de voortrekker van de actie Red Lucebert. Waarom voelde u zich zo betrokken bij zijn schilderij?
Toen het schilderij in 1985 onthuld werd met een groot feest op school heb ik Lucebert leren kennen. Het was een ontzettend bijzondere, creatieve man. We hebben lang contact gehouden. Dat ik hem kende gaf diepte aan mijn motivatie, maar in de eerste plaats is Vrede is eten met muziek een fantastisch schilderij. Aan de hand van dat ene werk kun je jongeren alle facetten van kunst uitleggen.
Toch was het niet eenvoudig om iedereen van het belang van de restauratie te overtuigen. Ik heb ouders horen zeggen: ‘Wat hebben die kinderen dat aardig geschilderd!’ Leerlingen waren er meestal ook niet erg in geïnteresseerd. Jongeren zijn de laatste jaren minder nieuwsgierig en minder kritisch geworden. Vijftien jaar geleden was dat anders, toen waren ze geïnteresseerd in rap en skaten. Aan die vormen van jongerencultuur besteedde het museum ook veel aandacht, dus ik nam mijn leerlingen er vaak mee naartoe.

Betrekt het museum jonge mensen nog steeds bij kunst?
Absoluut. Het museum doet heel veel aan kunsteducatie, bijvoorbeeld met speciale lespakketten. Dat is belangrijk, want interesse voor kunst komt bij de meeste jongeren niet vanzelf. Je moet het een beetje meekrijgen, van je ouders en via de school. Ik zou het een goed idee vinden als scholen een abonnement op het museum kunnen nemen, zodat leraren er vaker met hun klas naartoe kunnen.

Zijn er onder de Vrienden ook jongeren?
De meeste Vrienden zijn wat ouder, maar iedereen is er van harte welkom. Het zou leuk zijn als er meer jonge mensen bij kwamen. Dat twintigers daar nog niet zo mee bezig zijn is logisch, want zij gaan op in de strijd om een bestaan. Maar ben je in de dertig, dan moet je echt Vriend worden. Het museum is een krachtcentrale in de stad, daar hebben we draagvlak voor nodig. Bovendien heb je er zelf veel plezier van om Vriend te zijn. Het gebeurt me vaak dat ik een tentoonstelling zie die me intrigeert, maar waar ik niets van snap. Na een Vriendenlezing zie ik het vaak wél.

  • Lucebert (Amsterdam 1924- 1994 Alkmaar) Vrede is eten met muziek, 1985 Acrylverf, multiplex H.N. Werkman College Groningen