In dienst van Diaghilev

15 oktober 2004

Sergei Diaghilev (1872-1929) is een van de grootste kunstvernieuwers van de afgelopen eeuw. Hij was de eerste die beeldende kunstenaars aantrok om samen met componisten en choreografen theatrale Gesamtkunstwerken te creëren voor een groot publiek. Bij elkaar zijn er in de tentoonstelling meer dan 230 schilderijen, decor- en kostuumontwerpen, grafiek en kostuums die samen de schijnbaar eindeloze artistieke ideeënwereld van Diaghilev aan het publiek tonen. De tentoonstelling In dienst van Diaghilev toont werk van onder anderen Picasso, Matisse, diChirico, Bakst, Benois, Golovin, Serov, Vrubel, Gontcharova en Larionov en is te zien in het Groninger Museum van 11 december 2004 t/m 28 maart 2005.

Diaghilevs belangrijkste wapenfeiten in zijn omgang met beeldende kunst vinden plaats vanaf 1898 bij de oprichting van de Mir Iskusstva, het belangrijkste kunsttijdschrift in die tijd van Rusland. Hij zal het blad tot zijn opheffing in 1904 blijven leiden.

Hij verzamelde een grote groep beeldende kunstenaars om zich heen die materiaal leverden voor zijn tijdschrift. In de vele tentoonstellingen die hij organiseerde in Sint- Petersburg en later in Parijs stelde hij hun werk ten toon.

In Groningen zal werk van een groot aantal van deze kunstenaars te zien zijn. Onder andere van de geniale Mikhail Vrubel, die een volkomen originele beeldtaal ontwikkelde waarmee hij toen, en ongetwijfeld nu weer, het publiek verbaasde. Valentin Serov was een artistiek wonderkind dat al op zesjarige leeftijd leerling werd van Ilja Repin, geen onbekende in Groningen. Diaghilevs vrienden Alexandre Benois, Konstantin Somov en Leon Bakst zijn ook ruim vertegenwoordigd. Zij waren het die samen de concepten verzonnen waarmee Diaghilev later in Parijs de wereld van het ballet radicaal zou veranderen.

Toen Diaghilev vanaf 1909 Russische opera’s en balletten ging produceren in Parijs, exporteerde hij niet alleen de muziek, dansers, kunstenaars, decors en kostuums, maar ook de unieke samenwerkingsverbanden waarin de Russische kunstenaars werkten.

De Ballets Russes werden een nooit vertoond succes. De decors en kostuums van Leon Bakst, Alexander Golovin en Valentin Serov brachten het verwende Parijse publiek in extase. Op alle gebieden gaven de Russen nieuw leven aan de wereld van de dans, en maakten haar het podium van grote artistieke vernieuwingen. Toen Diaghilev ook westerse kunstenaars om zich heen ging verzamelen, inspireerde hij ook hen om intensief samen te werken met kunstenaars uit andere disciplines.

Componisten als Debussy, Ravel, de Falla, werkten samen met kunstenaars als Picasso, Matisse en diChirico, en met schrijvers als Jean Cocteau en Andre Gide. De Russische experimenten met Gesamtkunstwerken die werden uitgevoerd vanaf 1890 in Sint- Petersburg bleken het voorbeeld te zijn van de grote vernieuwingen in Parijs in de jaren tien en twintig van de twintigste eeuw. In de tentoonstelling In dienst van Diaghilev willen we laten zien dat de invloed van de Russische sfeer uit Sint- Petersburg op de artistieke ontwikkelingen in Parijs veel groter is geweest dan vaak wordt vermoed. Daarom is er veel aandacht voor de kunstenaars uit Diaghilevs Russische periode en voor de Russische kunstenaars van de Ballets Russes.

Bruiklenen
Zeer grote bruiklenen worden gegeven door het Centre Pompidou Parijs, het Victoria & Albert Museum London en de National Gallery of Australia, Canberra. Verreweg de grootste bruikleen komt echter uit Moskou. Het Tretjakovmuseum geeft meer dan 80 werken uit zijn wonderbaarlijk rijke collectie. Dit is de grootste bruikleen die het Groninger Museum ooit heeft mogen ontvangen.

Samensteller van de tentoonstelling is Sjeng Scheijen. Producent is Patty Wageman.
Het Diaghilev Festival (26 januari t/m 30 januari 2005)
De artistieke erfenis van Diaghilev wordt pas volledig door de toevoeging van muziek en ballet. Daarom zal naast de tentoonstelling het Diaghilev Festival worden georganiseerd met inbreng van de meest prestigieuze ballet- en muziekgezelschappen ter wereld.

Activiteiten
Voor speciale activiteiten in het museum zoals film, lezingen, muziek en theater en educatie: zie onze website www.groningermuseum.nl

De tentoonstelling kan gerealiseerd door een financiële bijdrage van de Stichting Fondsbeheer Culturele Relatie-evenementen Gasunie.

Mediapartner is AVRO Klassiek.

Tijdens het Diaghilev Festival (26 januari t/m 30 januari 2005) is het museum van 10.00 – 22.00 uur geopend.

Voor meer informatie:
Josee Selbach, jselbach@groningermuseum.nl, Rixt Horstmann, rhorstmann@groningermuseum.nl, 050-3666555 www.groningermuseum.nl, www.diaghilevfestival.nl