Groninger Museum viert 100 jaar De Ploeg met grote overzichtstentoonstelling

30 oktober 2017

In 2018 is het honderd jaar geleden dat een groep jonge Groninger kunstenaars Kunstkring De Ploeg opricht. Ter gelegenheid daarvan presenteert het Groninger Museum van 26 mei tot en met 4 november 2018 de grote overzichtstentoonstelling Avant-garde in Groningen. De Ploeg 1918-1928. Centraal staat het culturele klimaat in Groningen aan het begin van de 20e eeuw waarbinnen De Ploeg is ontstaan. De tentoonstelling is het middelpunt van een grote manifestatie met talloze activiteiten in de stad en de provincie Groningen. 

"Omdat er in Groningen niet zoveel te doen was op kunstgebied dacht ik aan ontginnen, het omwoelen van de aarde en dus ook aan ploegen. Vandaar de naam De Ploeg" – Jan Altink, 1918.

Op 5 juni 1918 werd de Groninger kunstkring De Ploeg opgericht als reactie op de ‘Tentoonstelling van werk van Groningsche Kunstenaars’ in het Kunstlievend Genootschap Pictura. Hiervoor was een groot aantal jonge kunstenaars niet uitgenodigd. Voor schilders als Jan Wiegers, Jan Altink en Johan Dijkstra was het duidelijk dat de 19e-eeuwse idealen afgeschud moesten worden. Zij zetten zich af tegen het werk van schilders als Jozef Israëls, Otto Eerelman en H.W. Mesdag en lieten oude tradities los om zo nieuwe wegen in de schilderkunst tot stand te laten komen. Vincent van Gogh, voorloper van het expressionisme, was voor hen een grote inspiratiebron. Zijn indringende werk werd hoog aangeslagen door de Groningers. Niemand kon toen bedenken dat de artistieke ontwikkeling binnen de Ploeg door een toevallige ontmoeting in een stroomwisseling zou raken. In 1920-1921 verbleef Jan Wiegers voor de behandeling van een longziekte in 1920-1921 in Davos, Zwitserland. Daar leerde hij de voorman van het Duits expressionisme Ernst Ludwig Kirchner kennen. Diens persoonlijkheid en stijl maakten een beslissende indruk op hem en eenmaal hersteld introduceerde Wiegers deze nieuwe schilderkunstige richting in Groningen. De ontdekking van het expressionisme werkte als een stuwende kracht voor de kunstenaars van De Ploeg. In de jaren daarna ontstonden de schilderijen die men direct herkent als typische ‘Ploegschilderijen’: felgekleurde landschappen, dynamische stadsgezichten en karakteristieke portretten. 

Nu, na honderd jaar, is het een goede gelegenheid om het werk van deze ‘jonge wilden’ te vergelijken met de toenmalige gevestigde orde. De tentoonstelling laat topwerken zien van Ploegleden zoals Jan Wiegers, Johan Dijkstra en Jan Altink, in contrast met traditionele coryfeeën als Jozef Israëls, H.W. Mesdag, Otto Eerelman en tijdgenoten. Uiteraard is er aandacht voor het werk van Ernst Ludwig Kirchner en Vincent van Gogh. 

Publicatie 
Bij de tentoonstelling verschijnt het boek Avant-garde in Groningen. De Ploeg 1918-1928, waarin het ontstaan en de voorgeschiedenis van De Ploeg aan bod komt. De publicatie is een samenwerking van het Groninger Museum met de Stichting 100 jaar De Ploeg en WBOOKS. Het boek verschijnt voorafgaand aan de Boekenweek in maart 2018.

Manifestatie 100 jaar De Ploeg in 2018
De tentoonstelling is het middelpunt van een grote manifestatie met vele activiteiten in de stad en de provincie Groningen, zoals muziekvoorstellingen, symposia en wandelroutes. De coördinatie van deze activiteiten is in handen van Stichting 100 jaar De Ploeg.

  • Jan Wiegers, Music Hall