Postmodernistische kunst en design 1980-1990

Het volgen van internationale nieuwe tendensen in de kunst was speerpunt van het aankoopbeleid van Frans Haks, die van 1978 tot 1995 directeur van het Groninger Museum was. Hij kocht werk van opkomende kunstenaars liefst zo snel mogelijk omdat het dan nog betaalbaar was, en bij voorkeur van meerdere kunstenaars tegelijk die tot eenzelfde groep of stroming behoorden. Begin jaren tachtig waren dat onder meer groepen als ‘de Jonge Italianen’, de ‘Neue Wilden’ uit Duitsland, ‘Figuration Libre’ uit Frankrijk, en Graffitikunst en ‘East Village’-kunst uit Amerika.

Een overeenkomst tussen al deze kunstenaars was dat zij de verheven ‘modernistische’ kunst met zijn hang naar abstractie en theoretische onderbouwing verwierpen, en daarvoor in de plaats sterk persoonlijk gekleurd werk stelden, waarin invloeden uit de populaire en decoratieve kunsten een plaats kregen. Daarbij ontwikkelde Haks ook een voorkeur voor kunstenaars die, in navolging van Andy Warhol, commercieel succesvol opereerden en de media goed konden ‘bespelen’. Een voorbeeld daarvan is Jeff Koons, die op onlosmakelijke wijze kunst en kitsch met elkaar verweeft.

  • Enzo Cucchi - Montagne miracolate
  • Walter Dahn - Mahler ohne Idee
  • Rhonda Zwillinger - The City that Never Sleeps
  • Jeff Koons - Christ and the Lamb
  • Ettore Sottsass jr. - Carlton

Van groot belang voor de uitstraling van het Groninger Museum waren Haks’ aankopen van het postmoderne Italiaanse design van groepen als Alchimia en Memphis, en met name van de twee invloedrijke voorlieden van deze spraakmakende stroming in de jaren tachtig: Alessandro Mendini en Ettore Sottsass. Zij hadden in de wereld van de vormgeving een schok teweeg gebracht door op zeer provocerende wijze het modernistische ‘form follows function’ overboord te gooien. Zij erkenden niet dat het in vormgeving vooral ging om functionaliteit, ‘eerlijk’ materiaalgebruik en een taboe op toegevoegde decoratie, maar stelden juist fantasie, overvloedige decoratie en een vermenging van verschillende disciplines daarvoor in de plaats.

  • Martine Bedin - Super
  • Alessandro Mendini - Mobile Infinito
  • Alessandro Mendini - Poltrona di Proust

Mendini ontpopte zich ook als theoreticus en was een vurig pleitbezorger van het opheffen van de scheidslijnen en de hiërarchie tussen architectuur, design en autonome kunst. Toen Frans Haks de mogelijkheid kreeg een nieuw gebouw voor het Groninger Museum te ontwikkelen, deed hij dat samen met Mendini, wiens ideeën van groot belang waren bij de uiteindelijke vorm van het Groninger Museum.