Stilleven met ontbijt

Willem van Aelst

Willem van Aelst Ontbijtstilleven laat niet het typische ontbijt zien zoals we dat vandaag de dag kennen. Er staan twee prachtige kostbare glazen afgebeeld, waarvan de grootste met witte wijn gevuld lijkt. Van de haring, op de heldere blikken plaat, zijn alleen kop en staart overgebleven. Had men een andere smaak in de zeventiende eeuw of heeft de haring bij het ontbijt een andere betekenis?

Achter de opgegeten vis ligt een stuk brood, een doorgesneden sinaasappel en een citroen met een prachtig groot blad er nog aan. Naast de plaat ligt een mes met kristallen handvat met gouden afwerking. De charmante voorwerpen zijn uitgestald in een uitgebalanceerde compositie op een gedrapeerd rood velours tafelkleed.

Dit stilleven is geen verbeelding van de werkelijkheid maar een pronkstuk. Typerend voor een pronkstilleven is een donkere achtergrond, waarin de objecten uitgelicht worden. Dit theatrale effect past in de Barokke stijl van de adel en handelaren uit de zeventiende eeuw.

  • Willem van Aelst, Stilleven met ontbijt, rond 1660, Olieverf op linnen

Visstilleven
Gustav Rau verzamelde meerdere visstillevens uit de zeventiende eeuw. In zijn collectie bevindt zich een schilderij van Abraham van Beyeren dat gedateerd is tussen 1650 en 1670. Op een stenen tafelblad liggen twee  zeetongen, een kleine baars, mosselen en  een opgesneden kabeljauw, met een uitpuilende lever die als bijzondere delicatesse genuttigd werd.

De visvangst is van oudsher een van de pijlers van de Nederlandse welvaart. De grote van de buit was gebaseerd op het harde en gevaarlijke werk van de zeevissers en de risico’s die de rederij wilde nemen. Zeevis van hoge kwaliteit was uitgesproken kostbaar  voedsel.

  • Abraham van Beyeren, Visstilleven, rond 1650-1670, Olieverf op linnen