Tableau met insecten

Jan van Kessel

Object:
Op een witte achtergrond zijn op gelijke afstand, en in twee rijen, zes insecten afgebeeld. Jan van Kessel schildert in zijn Tableau met insecten rond 1660 een rups, een rode kever, een neushoornkever, een herculeskever, een dagpauwoog en een dagvlinder. Welke relatie hebben de insecten met elkaar?

Grauwe schaduwen liften de insecten optisch van het vel. Ze zijn echter niet in de juiste verhouding met elkaar geschilderd. Op dit werk lijken ze vrijwel even groot te zijn. Van Kessels schilderijen hebben een encyclopedisch karakter. Hij gaf de insecten en bloemen, maar ook vogels, uiterst precies weer. Hij schilderde de meeste van deze beestjes na van kopergravures en aquarellen door andere kunstenaars zoals Joris Hoefnagel. Sommige dieren komen vaker terug in zijn tableaus. Dit geldt voornamelijk voor de hercules- en de neushoornkever. Van Kessel is een afstammeling van de beroemde Brueghels en leerde het schildersvak van zijn oom Jan Brueghel. Hij ontving in 1644/45 de meestertitel ‘Bloemschilder’.

Van Kessel schilderde tal van deze taferelen, waarvan de beste tussen 1650 en 1660 geschilderd zijn. Deze werken dienden als kunstkamerstukken, waarmee de beroemde Antwerpse kabinetten werden versierd. Als kijk- en leerpanelen waren ze niet alleen bedoeld voor studie, maar ook om ontzag te wekken voor Gods creatie.

  • Jan van Kessel de Oude (toegeschreven), Tableau met insecten, ca. 1660, Gouache op vellum

Margaretha de Heer
Het werk van Jan van Kessel heeft hetzelfde thema als de aquarellen die toegeschreven zijn aan de Friese kunstenaar Margaretha de Heer. Net als Van Kessel getuigt haar werk van een liefde voor een grote kennis van natuur in haar directe omgeving: vogels, vlinders en bloemen. Ze schildert verschillende bloemenrassen zoals de tulp en verzamelt ze als een encyclopedie.

  • Anoniem (toegeschreven aan Margaretha de Heer), Ooievaar met beervlinder, 17e eeuw, Aquarel
  • Anoniem (toegeschreven aan Margaretha de Heer) Zes vlinders, een insect en een hyacint, 17e eeuw, Aquarel