Tentoonstelling

Gas en Licht in Groningen

27 september 2013 t/m 05 januari 2014

In 2013 vierde de koninklijke Vereniging van Gasfabrikanten in Nederland (KVGN) haar 150 jaar bestaan en handelde GasTerra, tot 2005 onder de naam Gasunie, een halve eeuw in aardgas. Alle reden om in het Groninger Museum aandacht te geven aan Gas en licht in Groningen.

  • Bernardus Buenink Arnhem 1864 – 1933 Groningen Lopende diep met de loskade van de Hunzeboten te Groningen
  • Bernardus Buenink Arnhem 1864 – 1933 Groningen Trams bij het stadhuis te Groningen

In 1854 werd in Groningen het stedelijk gasbedrijf opgericht. Gas werd toen nog in gasfabrieken geproduceerd uit steenkool. Het geproduceerde gas werd in gigantische cilindervormige tanks opgeslagen.

In Groningen was een onbebouwd stuk land achter het Boterdiep en nabij de stadswal beschikbaar voor de fabriek, die met allerlei verbeteringen en uitbreidingen werkzaam bleef tot 1962.

De eerste taak voor het gasbedrijf vormde de straatverlichting, maar al in 1856 werd ook het stadhuis met gas verlicht. Voor het Groninger stadhuis staan nog altijd enkele van die oude gaslantaarns die omgebouwd zijn voor elektriciteit. Spoedig werden ook in particuliere huizen gasleidingen aangelegd, waardoor ook in huis gasverlichting mogelijk was.

In 1896 werd in Groningen een begin gemaakt met elektrisch licht en in 1906 kwam er een apart bedrijf voor elektriciteit. Daarmee nam de toepassing van elektriciteit voor stadsverlichting een grote vlucht en was het in 1936 gedaan met straatverlichting op gas.

De gasfabriek bleef belangrijk voor koken en verwarming totdat in 1961 werd overgeschakeld op het aardgas dat in 1959 in Slochteren werd gevonden. Alle  huishoudelijke apparatuur moest toen worden omgebouwd en sindsdien werd er gekookt op en verwarmd met aardgas.

De invloed van de uitgebreide en verbeterde verlichting van de stad is terug te vinden in allerlei kunstwerken. Bij nacht hebben gaslantaarns een indrukwekkend effect op de omgeving en overdag hebben ze een opvallende decoratieve functie.

Het weergeven van het gaslicht vormde voor kunstenaars een bijzondere uitdaging en leverde diverse bijzondere schilderijen op waarvan de presentatie treffende voorbeelden geeft.