Tentoonstelling

Groninger vaandels

10 februari 2006 t/m 11 juni 2006

Een selectie van 22 vaandels van diverse Groninger organisaties daterende uit de periode 1875-1940. De tentoonstelling in de westelijke ovale zaal toonde de identiteit van deze organisaties die politiek, religieus en qua onderwerpen verschilden, maar in hun uitdrukkingsmiddel zo sterk onderling overeen kwamen. Naast de eigen collectie waren twee vaandels geleend van de Jozefkerk om zo naast socialistische, christelijke, joodse en algemene verenigingen ook het Rooms-katholieke element te tonen. Bij de presentatie verscheen een digitaal zaalblad.

Geschiedenis
Nederland was in de vorige eeuw nog per zuil georganiseerd. Er waren naast Algemene ook Christelijke, Hervormde, Gereformeerde, Katholieke, Socialistische en Joodse organisaties voor arbeid, ontspanning en levensbeschouwing. Veel van deze organisaties hadden hun eigen vaandel waarvan er een groot aantal in de collectie van het Groninger Museum terecht zijn gekomen. Een selectie van dit bezit wordt getoond.

Doordat materiaal, vorm, en karakter van de applicaties vaak hetzelfde zijn, lijken de vaandels op het eerste gezicht allemaal op elkaar. Dat wordt nog versterkt doordat op stad Groninger Verenigingen ongeacht doelgroep vaak het stadswapen staat afgebeeld. Bij nadere beschouwing vallen namen en symbolen op. Christelijke verenigingen hebben vaak een bijbel op het doek. Socialistische vaandels zijn dikwijls rood, maar niet alle rode vaandels zijn socialistisch. Een mercuriusstaf representeert de handel en is dus zowel op het vaandel van de Algemene Groninger Winkeliers Verenging als op het vaandel van de Christelijke Middenstandsbond te vinden. Het vaandel van de Joodse gymnastiekvereniging valt niet direct door zijn symbolen op. Een vaandel is van de afdeling Groningen voor het vrouwenkiesrecht. Onvoorstelbaar dat dit recht in Nederland nog geen honderd jaar oud is. De vaandels zijn doorgaans van fluweel gemaakt met hierop geborduurde letters en symbolen. Er is een duidelijk verschil in rijkdom te zien tussen armere en rijkere verenigingen. De laatste organisaties hebben veel goudgalon. De armste vaandels zijn geschilderd op het doek. Meestal zijn de makers van de vaandels helaas niet bekend, met uitzondering van twee vaandels: deze zijn gemaakt door de firma C.M. van Diemen te Dordrecht.

Nadat de vaandels lange tijd met ere en zorg werden omringd, kwamen er veel op zolders en in kasten terecht, voordat ze in het museum kwamen. Sommigen kwamen via de antiekhandel in het museum. De sporen van dat verblijf zijn de vaandels vaak wel aan te zien, maar het geheel geeft tegelijk een beeld van de diversiteit van het vroegere Groninger leven.