Tentoonstelling

Portretten van de familie Sichterman

26 januari 2008 t/m 09 maart 2008

In de westelijke ovale zaal waren 4 bijzondere schilderijen te zien: levensgrote portretten van de in Groningen beroemde familie Sichterman.

Jan Albert Sichterman en zijn echtgenote Sybilla Volkers - Sadelijn nemen een vooraanstaande plaats in in de geschiedenis van het 18de-eeuwse Groningen. In de loop van de tijd heeft het Groninger Museum verschillende voorwerpen uit zijn rijke verzameling verkregen. Hieronder is porselein met het familiewapen – nu te zien in het Starck paviljoen- en vier familieportretten.

Verzamelaar
Jan Albert Sichterman kwam uit een voorname Groningse familie. Hij had een diplomatieke carrière in het vooruitzicht, tot hij als luitenant een tegenstander doodde in een duel, in 1716. Om zijn straf te ontvluchten werd hem aangeraden naar het Verre Oosten te vluchten. In Bengalen maakte hij carrière bij de Verenigde Oost Indische Compagnie (V.O.C.). Hij huwde de dochter van de directeur en nam later diens plaats in. Door naast zijn officiële functie ook privé-handel te drijven werd hij bijzonder rijk. Hij verzamelde 17de-eeuwse Nederlandse schilderijen en veel Chinees porselein, dat speciaal voor hem gemaakt werd (Chine de Commande). Veel uit zijn verzameling is na zijn dood verkocht en verspreid geraakt, maar delen van het Sichterman-porselein bevinden zich nu in de collectie van het Groninger Museum. Het is herkenbaar aan het familiewapen van de eekhoorn, een toepasselijk symbool voor een nijvere verzamelaar.

Legendarische opschepper
In 1753 keerde Sichterman terug naar zijn geboortestad Groningen. Hij arriveerde met een vloot van 25 schepen, waarvan twee volgeladen met Chinees porselein. In de stad had hij een herenhuis aan de Ossenmarkt laten bouwen, dat er nog steeds staat, en een buitenverblijf in de provincie. Zijn gedrag deed de stadjers versteld staan en is nog steeds legendarisch: hij zou zich hebben laten rondrijden in een koets met zes paarden en zes donkere bedienden en vanuit het open raam goudstukken naar buiten hebben gegooid. Hij ontving vele buitenlandse gasten die zijn verzamelingen bewonderden. Op 15 januari 1764 overleed hij. Zijn huis werd gesplitst want het was te groot voor de verkoop. De inboedel werd deels verkocht en deels verdeeld onder zijn erfgenamen.

Beschaafde familieman
De twee portretten van Sichterman en zijn vrouw zijn geschilderd door Philip van Dijk in 1745-46. Van Dijk was een veelgevraagde hofschilder in Den Haag en kunsthandelaar. Uit de keuze voor deze schilder spreekt de ambitie van de opdrachtgever. De aanleiding was een heel bijzonder moment: de terugkeer van beiden in september 1645 in Groningen. Alle kinderen van de Sichtermans, zeven in getal, variërend in leeftijd van 23 tot 6 jaar, waren speciaal bijeengekomen. De twee oudste zonen, Anthony Ewout (geboren in 1722) en Gerrit Jan (geboren in 1725) waren al op driejarige leeftijd teruggestuurd naar Nederland voor hun opvoeding.  

Rococo
Jan Albert Sichterman liet al zijn kinderen door Van Dijk schilderen en na zijn dood erfde ieder kind zijn eigen portret. Hiermee kwamen de portretten in verschillende takken van de familie Sichterman terecht. Het Rijksmuseum in Amsterdam is via een legaat zo in het bezit gekomen van het portret van de oudste dochter Johanna Maria Stichterman (1726-56). In het schilderij is zij te zien met haar echtgenoot Berend van Iddekinge (1717-1801) en hun zoontje Jan Albert (geboren in 1744). Van het portret van Anthony Ewout, de oudste zoon, is bekend dat de familie het nog in het bezit heeft.

Gerrit Sichterman
De oudere broer van Jan Albert - Gerrit Sichterman (1688–1730) - is ook in deze tentoonstelling vertegenwoordigd in een portret dat Cornelis troost van hem maakte. Het Groninger Museum kreeg dit werk van mevr. M.J.L.C. Crommelin-Sichterman in 1994. Net als Jan Albert was Gerrit een vooraanstaand inwoner van de stad Groningen, maar niet vanwege zijn succesvolle handelsbetrekkingen. Als zoon van een majoor Infanterie koos Gerrit, na een korte maar bloeiende academische loopbaan, in 1705 voor het leger. Daar maakte hij al snel carrière en werd hij uiteindelijk in 1722 benoemd van kolonel van de infanterie in Groningen tot commandeur van de vesting Grave in Brabant. Hoewel dit een promotie betekende, was het ook een verkapte verbanning uit Groningen. De Staatsgezinde regenten van de stad hadden gezamenlijk besloten dat de prinsgezindheid van Gerrit bedreigend was voor de vrede en rust in de stad en stuurden bij de Raad van State aan op een overplaatsing. Het is niet verwonderlijk dat deze benoeming bij Gerrit Sichterman niet gewild bleek. Het zou namelijk betekenen dat hij Groningen moest verlaten, juist nadat hij buitenplaats ‘Woelwijk’ in Wildervank had gekocht. De bevordering was echter onomkeerbaar en een grootscheepse verhuizing volgde.