Tweede alsengemme voor collectie Groninger Museum

Op 21 februari 2012 werd er voor de Groninger erfgoedcollectie van het Groninger Museum een alsengemme gekocht. Het amulet is gevonden in Lutje Saaksum en afkomstig uit de collectie van de Warffumer amateurarcheoloog Sybren Sjoerd Mensonides.

  • Alsengemme, 11de of 12de eeuw, vindplaats nabij Lutje Saaksum, collectie Groninger Museum
  • Alsengemme, 1250 - 1325, vindplaats Paddepoel – Starkenborgkanaal, collectie Groninger Museum

Een alsengemme is een ronde schijf glas, waarvan de onderste laag van zwart glas en de bovenste van blauw glas werd gemaakt. In die bovenste laag werden een, twee, drie of vier figuren gekrast. De decoratie werd ontleend aan Byzanthijnse medaillons met een voorstelling van de aanbidding van de drie koningen. Lang is gedacht dat de alsengemmen uit de Karolingische tijd stammen, maar inmiddels staat vast dat zij in de kerkelijke wereld van de middeleeuwen thuishoren. Alsengemmen met drie of vier figuren dateren uit de 11e of 12e eeuw. Ze vormden onderdeel van de rijke versiering van boekbanden en andere kerkelijke schatten. Ze werden mogelijk in Keulen geproduceerd. Het is aannemelijk dat ze door pelgrims als een amulet van een reis naar Keulen terug naar huis werden meegenomen. De eerste alsengemme verwierf het museum in 1964.

In Groningen zijn alsengemmen zeldzamer dan in Friesland. Tot nu had het Groninger Museum slechts één exemplaar. De twee andere alsengemmen uit Groningen die we kennen komen uit Warffum en Lutje Saaksum en deze laatste is nu door het Groninger Museum aangekocht.

De zeldzame alsemgemmen geven een glimp van de rijke decoratie van de middeleeuwse kerken in onze streken en is daarom bijzonder Gronings erfgoed.