Voorstudie ‘En passant’

Wobbe Alkema

Naast het Europees expressionisme ontstond er in de jaren twintig ook in Groningen een geometrisch-abstracte stroming. Deze kunst is te herleiden naar de in Nederland ontwikkelde De Stijl en het Russische constructivisme. De composities van Wobbe Alkema gelden als bewijs hiervan. En Passant uit 1922 of 1923 is zijn allereerste constructivistische schilderij. De voorstudies van En Passant zijn vooral interessant omdat ze verschillende stadia van abstrahering weerspiegelen en daarmee de ontwikkeling van Wobbe Alkema’s werk. Wat laten deze studies zien?

  • Wobbe Alkema (1900-1984), Voorstudie ‘En Passant’, 1923, Aquarel op karton, Bruikleen gemeente Groningen

Voorstudies: de weg naar abstractie
Voorafgaand aan de aquarel En Passant maakte Alkema drie schetsen. Als de datering van de laatste versie, 12-12-1920, correct is, zouden deze gedurende zijn studie zijn ontstaan.  In de eerste schets lijkt de menselijke pose nog terug te voeren op een visuele indruk. In de laatste tekening is de centraal geplaatste gestalte opgenomen in een hecht patroon van lijnen, vormen en vlakken.

Alkema moet dit resultaat van zijn onderzoek naar een geometrische beeldtaal als beslissend hebben ervaren. Hij maakte zowel een aquarel als een olieverf schilderij van dit motief. De aquarel schonk Alkema aan Jan van der Zee. Afgezien van het formaat en verschillen door het materiaalgebruik, komen het schilderij en de aquarel exact overeen. De aquarel is mogelijk een voorstudie of juist een verbeterde versie van het schilderij als hoogst individuele reproductie voor Van der Zee.

  • Wobbe Alkema, Voorstudies En Passant, 1920-1923, Potlood op papier
  • Wobbe Alkema, Voorstudies En Passant, 1920-1923, Potlood op papier
  • Wobbe Alkema, Voorstudies En Passant, 1920-1923, Potlood op papier