Witte paard

Jan Altink

In Het Witte Paard van Jan Altink valt de stilstaande schimmel, in het centrum van het schilderij, onmiddellijk op. De diagonalen en de afgesneden hooibergen suggereren volop beweging. Maar het meest opvallend is de kleurencombinatie: oranje, groen en paars in hun felste varianten. Een dergelijke kleurencombinatie is kenmerkend voor vele schilderijen van De Ploeg in de jaren 1922-1927. Welke rol speelt kleur binnen De Ploeg?

  • Jan Altink, Het witte paard, 1925, Was/olieverf op doek, Bruikleen Stichting De Ploeg

Kleur
Het Groninger platteland doet zijn naam eer aan, het is plat. Door het gebruik van diagonalen en bochten suggereert Altink een enorme variatie, beweging en emotie in het vlakke land. Hij zag het, na enig turen, ook bewegen en opbloeien in felle kleuren. Een landschap van De Ploeg  is nooit neutraal: het is een persoonlijke ervaring. Om die reden rangschikken we deze landschappen dan ook onder zuiver expressionisme: wat je waarneemt wordt gekleurd door wat je erbij voelt. Niet alleen beweging en compositie, ook kleurgebruik speelt hierbij een belangrijke rol.

In 1921 zei Wiegers al tegen Ploeggenoot Jan Jordens: “Je kleur moet betekenis hebben.” Job Hansen schreef in 1923: “Kleur. Waaruit stijl begint.” Zelf schreef Altink in 1925 aan Henk Ongering: “Ga naar buiten en bekijk alles zonder belangstellig, alles is dan neutraal. Gras: groen grijs. –Modder: smerig. –Lucht: blauwgrijs enz. Alles grijs. Maar geef je over en zie alles buiten eens zoo veel mogelijk in verband en als tegenstelling tot elkaar dan wordt het anders.” Johan Dijkstra beweerde: “We ontdekten ook hier de complementaire kleuren: het groen van het gras tegen het paars, zilver van de klei, tegen het goud van de paardenbloem het violet in de lucht”.

Het paard is een belangrijk motief voor vele Ploegkunstenaars. Ook H.N. Werkman was gefascineerd door paarden, met name door jockeys en paardenraces in het stadspark, waarvan hij een trouw bezoeker was.

  • H. N. Werkman (1882 – 1945), Twee Paarden en vier figuren, 1944, Inkt op karton (druksel)