Deze website maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikersbeleving. Lees onze cookieverklaring

Naar hoofdinhoud
Overzicht
Persbericht

Oorlogsdruksels van H.N Werkman nu te zien in het Groninger Museum

donderdag 12 maart 2020
H. N. Werkman, Bij het graf van den Nederlandschen onbekenden soldaat gevallen in de Meidagen 1940, 1942
H. N. Werkman, Bij het graf van den Nederlandschen onbekenden soldaat gevallen in de Meidagen 1940, 1942 © Beeld: Groninger Archieven

Oorlogsdruksels van H.N Werkman nu te zien in het Groninger Museum

75 jaar nadat de Groninger kunstenaar Hendrik Nicolaas Werkman (1882-1945) door de bezetter gevangen genomen en geëxecuteerd werd, presenteert het Groninger Museum Drukker in oorlogstijd - H.N. Werkman en de Blauwe Schuit. De tentoonstelling toont bijna 50 druksels die Werkman tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte en is nu te zien.

Vaderlandsliefde, volharding en hoop op een betere toekomst: dit zijn veelvoorkomende thema’s in de druksels van Werkman voor de Blauwe Schuit, een verzetsuitgeverij die werd opgericht in 1940. Aan de hand van gebeden, psalmen, teksten uit de Joodse en Jiddische cultuur en moderne poëzie reageerde de Blauwe Schuit op de bezetting.

De uitgeverij was opgericht door dominee August Henkels, scheikundige Ate Zuithoff en gymnasiumlerares Adri Buning. Werkman verzorgde bij alle uitgaven de typografie en illustraties. Het was voor hem en de andere ‘Schippers van de Blauwe Schuit’ een vorm van persoonlijk verzet in de donkere oorlogsjaren.

Twee vogels in één beklemmende kooi

Op 13 maart 1945 werd Werkman door de Duitse inlichtingendienst zonder opgave van reden uit zijn huis gehaald. Ze verhoorden hem en sloten hem op in het Huis van Bewaring aan de Hereweg in Groningen, waar in de Tweede Wereldoorlog politieke gevangenen vastzaten. Mogelijk speelden Werkmans contacten met de verzetsuitgeverij De Bezige Bij een rol, maar de werkelijke reden voor de arrestatie is nog steeds onbekend. Toen duidelijk werd dat de geallieerde troepen snel naderden, ontdeed de Duitse bezetter in Groningen zich op gruwelijke wijze van hun gevangenen. Op de vroege ochtend van 10 april werd Werkman met negen anderen naar een heideveld bij Bakkeveen vervoerd en daar met een nekschot om het leven gebracht. Drie dagen later bereikten de Canadezen de stad.

In het Huis van Bewaring zat vanaf 2 april ook de fietsenhandelaar Eelke Glaudé vast. Hij en Werkman werden celgenoten. Glaudé overleefde de oorlog en zette enkele jaren later zijn herinneringen aan de dagen van gevangenschap op papier. Ook beschreef hij zijn kortstondige vriendschap met Werkman. De mannen hielden zich in de uitzichtloosheid van hun situatie aan elkaar vast. Glaudé’s geschreven herinneringen aan Werkman en de oorlog zijn gebundeld in het boek Twee vogels in één beklemmende kooi, dat op 14 maart bij Uitgeverij Passage verschijnt en ook verkrijgbaar is in de museumwinkel.

De tentoonstelling Drukker in oorlogstijd - H.N. Werkman en de Blauwe Schuit is vanaf nu tot en met 4 oktober 2020 in het Groninger Museum te zien.

Noot voor de redactie

Pers is van harte welkom bij de voorbezichtiging van de tentoonstelling En tóch staat de Martini – 75 jaar bevrijding in Groningen, op vrijdag 13 maart 2020 om 10.30 uur in het Groninger Museum, Museumeiland 1 in Groningen. Daar wordt toelichting gegeven op het boek Twee vogels in één beklemmende kooi.

Graag vernemen wij via pr@groningermuseum.nl of u aanwezig bent tijdens de persbijeenkomst op 13 maart.

Natuurlijk bent u ook welkom op de openingsdag voor publiek op zaterdag 14 maart.

Voor meer informatie en beeldmateriaal kunt u contact opnemen met de afdeling Communicatie, PR en Marketing:

Karina Smrkovsky - ksmrkovsky@groningermuseum.nl - +31 50 3666 512

Willemien Bouwers - wbouwers@groningermuseum.nl - +31 50 3666 510