Waarom deze rubriek veelgestelde vragen? Het Groninger Museum kiest voor openheid over hoe het met het museum gaat. Daarbij willen we graag dat de juiste berichtgeving u bereikt. Heeft u vragen die u ons zou willen stellen? Dat kan!
Hoe gaat het met het Groninger Museum?
Het gaat goed, ook al bevinden we ons in een periode met uitdagingen. We werken hard aan een het programma voor 2026, dat deze week wordt gepresenteerd. De grote belangstelling voor de actuele tentoonstellingen Hip Hop Is en Nieuw Licht – De Ploeg geeft ons veel energie en vertrouwen. Verder zijn wij druk bezig met het opstellen van een nieuw strategisch plan voor de toekomstige organisatie en artistieke koers van het museum. Dit plan bieden wij het eerste kwartaal van 2026 aan aan onze subsidiënten.
Wat komt er in dit plan te staan?
In het plan wordt beschreven welke positie het Groninger Museum ambieert in het (inter)nationale museumlandschap, welke rol het heeft in het Noorden, in de provincie en in de stad Groningen. We presenteren de nieuwe artistieke koers en een doorkijkje naar het programma. Ook wordt beschreven hoe we het museum financieel weer gezond en weerbaar kunnen maken en welke organisatie passend is bij de nieuwe artistieke koers en ons budget. Verder vertellen we over hoe we samenwerken, welke partners we hebben en hoe we de kunst van ons samen beschouwen.
In de lokale media lijkt het alsof het al langere tijd niet goed gaat. Wat is er aan de hand?
Het museum is de afgelopen periode een aantal keer negatief in het nieuws geweest over onder andere de wisselingen in de directie, de financiële problemen en de onrust in het museum. Daarbij ontstaat soms het beeld dat alles niet goed gaat, maar dat is te eenzijdig. De berichtgeving gaat vaak over situaties uit het verleden en minder over waar we nu staan. We ontkennen niet dat er vraagstukken en uitdagingen zijn die extra aandacht, tijd en middelen vragen om tot oplossingen te komen. Daar wordt hard aan gewerkt.
Er waren onverwachte financiële resultaten, waarbij wordt gezegd dat het museum niet ‘in control’ is. Wat betekent dit?
De financiële cijfers van het museum laten een wisselend beeld zien. In 2022 en 2023 maakte het museum verlies en in 2024 weer winst. Daarbij bleken een aantal interne processen binnen het museum niet goed op orde waardoor de winst of het verlies soms hoger of lager uitviel dan verwacht. Het Groninger Museum is een publieke culturele instelling met complexe vraagstukken en financiële risico’s, zoals de stijging van energie-, personeels-, en tentoonstellingskosten. Fluctuerende bezoekersaantallen zijn ook van invloed. Zo levert bijvoorbeeld een terugloop van 10.000 bezoekers direct 100.000 euro minder inkomsten op.
In de afgelopen jaren bleek dat onze interne processen, met name op financieel gebied, versterkt moesten worden. Zo was meer inzicht nodig in onze exploitatie en rapportages. Hier wordt intensief aan gewerkt en de eerste verbeteringen zijn doorgevoerd.
Wat maakt het runnen van het museum zo complex?
Een grote culturele instelling leiden is uitdagend. We hebben te maken met stijgende kosten, nieuwe kwaliteits- en governancecodes en maatschappelijke veranderingen. Deze vragen extra inzet en middelen. Om hier goed op in te spelen is het nodig wendbaar te zijn en te beschikken over sterke sturingsinformatie. Daarin hebben we de afgelopen tijd de eerste stappen gezet.
Er wordt geschreven over een rapport van bureau Berenschot, wat is dat?
Afgelopen zomer is er door het onderzoeksbureau Berenschot een rapport opgesteld over het Groninger Museum. Dit rapport bestaat naast een analyse van de huidige situatie uit een benchmark met andere musea en uit concrete adviezen voor de toekomst. Wij zijn erg blij met het overgrote deel van dit rapport dat we als handvat gebruiken in ons nieuwe strategische plan.
Klopt het dat Berenschot ook adviseert om met minder personeel verder te gaan?
Een van de conclusies uit het Berenschot-rapport is dat het Groninger Museum wat personeelskosten betreft niet erg uit de pas loopt ten opzichte van andere musea van vergelijkbare omvang. Tegelijkertijd doet Berenschot verschillende aanbevelingen over de inrichting van de organisatie, onder andere over de verhouding tussen vaste en flexibele inzet en de inschaling van functies. Bij het opstellen van een strategisch plan onderzoeken wij deze verschillende opties en nemen wij de adviezen van Berenschot mee.
Er was onder het personeel sprake van onvrede over de aansturing. Is dat nog zo?
De onrust onder het personeel van het Groninger Museum is niet iets van het afgelopen jaar maar speelt al een langere periode. De afgelopen jaren waren voor veel medewerkers intensief. Zorgen over financiën en aansturing leefden binnen de organisatie, en dat is begrijpelijk. Medewerkers werken met grote betrokkenheid en willen trots zijn op het museum. Wanneer zaken niet goed lopen en dat publiek zichtbaar wordt, raakt dat mensen.
Tegelijkertijd werken we nu met de huidige directie van Nynke Stellingsma en Roos Gortzak met nieuw vertrouwen en energie. Er is aandacht voor een effectieve en veilige samenwerking.
Wat is de rolverdeling in de directie nu?
Roos Gortzak is de artistiek directeur van ons museum. Zij is verantwoordelijk voor de artistieke koers, de collectie en de tentoonstellingen in het museum. Nynke Stellingsma is de algemeen directeur a.i. van het museum, zij richt zich vooral op de bedrijfsvoering en organisatieontwikkeling.
Is er voldoende toezicht geweest?
Het Groninger Museum heeft naast een directie die verantwoordelijk is voor de organisatie ook een raad van toezicht. De rol van de raad is het onafhankelijk toezicht houden op de directie, het bewaken van de strategie en continuïteit en het fungeren als klankbord voor de directie. Daarnaast is vanuit het museum veelvuldig contact met de gemeente en provincie over de voortgang en ontwikkelingen bij het museum. Deze partijen hebben geen officiële rol in het bestuur maar zijn wel sterk betrokken. Deze samenwerkingen ervaren wij als prettig.
In verschillende artikelen wordt gesteld dat de raad van toezicht haar rol niet goed heeft vervuld. Dat zien wij genuanceerder. Het Groninger Museum beschikt over een professionele en betrokken raad van toezicht die zich stevig inzet voor de organisatie. Tegelijkertijd hebben ook zij niet alles kunnen voorkomen.
En zijn er ook verbeteringen doorgevoerd?
Vanuit de raad zijn in de afgelopen jaren diverse stappen gezet om de situatie te verbeteren, zoals aanvullende (interne) onderzoeken, gesprekken binnen de organisatie en verscherping van het toezicht. Daarbij geldt dat toezicht vraagt om balans: ingrijpen waar nodig en ruimte laten voor de directie om verbeteringen door te voeren. Een raad van toezicht moet niet op de stoel van de directie gaan zitten. De raad reflecteert regelmatig op het eigen functioneren en gebruikt de opgedane inzichten om het toezicht verder te versterken.
En hoe zit het met de statuten, zijn die aangepast? En waarom?
In 2022 heeft er een brede actualisatie van de statuten plaatsgevonden. Hierin zijn meerdere wijzigingen doorgevoerd door de directie van het Groninger Museum, goedgekeurd door de raad van toezicht. Het uitgangspunt bij deze wijziging was, om net als bij andere musea in het land, de statuten beter te laten aansluiten bij de Governance Code Cultuur.
Deze code is enkele jaren geleden gepubliceerd. In deze code wordt onder andere de rolverdeling en verantwoordelijkheid van zowel het bestuur als het toezichthoudende orgaan beschreven. Uitgangspunt van de Governance Code Cultuur is rolvastheid en professionaliteit van alle betrokken organen.
Staat het Groninger Museum er nu alleen voor?
Nee, verre van. Het museum staat momenteel onder verscherpt financieel toezicht van de gemeente en provincie Groningen. De samenwerking verloopt goed. We werken, ieder in onze eigen rol - samen toe naar een toekomst waarin het museum met een nieuwe artistieke koers weer volledig financieel gezond kan opereren.
Waar kijken we nu naar uit?
We kijken uit naar de opening van de tentoonstelling Bakstain in mei, het zomerprogramma Walking Museum en naar drie nieuwe tentoonstellingen die het begin van de nieuwe artistieke koers inluiden: The Architect & The Housewife – Cleaning the House, Building the Future, de Kinderbiënnale en Nieuw Licht 1: Ani Schulze – The Convent of Pleasure. Hierover volgt binnenkort uitgebreid informatie.
En natuurlijk kijken we uit naar uw komst en bezoek aan het Groninger Museum!
Vriend worden?
Dat kan natuurlijk! Voor een vast bedrag per jaar kunt u lid worden van de Vrienden van het Groninger Museum of van onze ondernemersclub, de Groninger Museum Salon. U geniet dan van vele voordelen.
Heeft u nog verdere vragen en/of suggesties. Wij horen het graag. Mailen kan via pr@groningermuseum.nl. Wij proberen u vragen zo spoedig mogelijk te beantwoorden.