Over De Stichting De Ploeg

Het Groninger Museum is bij uitstek de instelling voor het verzamelen van kunst van schilders van De Ploeg, de kunstenaarsvereniging die in 1918 werd opgericht als reactie op het behoudende artistieke klimaat in de stad Groningen. Het verzamelen van kunst van Ploegleden begon in de jaren vijftig van de vorige eeuw met name toen Jos de Gruyter in 1955 directeur van het museum werd. Mede door diens aandacht voor de schilders van De Ploeg en zijn daarop afgestemde tentoonstellingsbeleid kreeg het werk van leden van De Ploeg een prominente plaats binnen de collectie van het Groninger Museum. In de loop der jaren werd door een toenemende belangstelling voor het werk van de Ploegkunstenaars het verzamelen een kostbare zaak. In 1978 heeft daarom een commissie het op zich genomen fondsen te verwerven voor het aankopen van werk van Ploegleden. Op deze manier zou dit werk voor Groningen behouden kunnen blijven. De activiteiten van deze commissie hebben op 12 maart 1982 geleid tot de oprichting van de Stichting De Ploeg. De hele collectie bestaat inmiddels uit meer dan 1200 werken. Bij overeenkomst is geregeld dat deze werken aan het Groninger Museum permanent in bruikleen worden gegeven.

De stichting beschikt niet over eigen kapitaal. Om werk te kunnen verwerven moet een beroep gedaan worden op particulieren en bedrijven. Zo kon in het oprichtingsjaar met steun van leden van de Rotary Club Gromingen en het Roode of Burgerweeshuis het befaamde schilderij van Jan Wiegers Slaapkamer van Kirchner gekocht worden. Twee jaar later is met steun van de Nederlandse Gasunie o.a. het vroege werk van Johan Dijkstra Rustende zichters gekocht. Een jaar later kon met steun van Philips werk van Ekke Kleima verworven worden. Dankzij co-financiering door de Commissie van Spijsuitdeling uit Groningen werden in 1986 meer dan honderd schetsjes van Werkman aangekocht. En in 1986 werd met ondersteuning van het J.B. Scholtensfonds de aankoop van werk van Hendrik de Vries gerealiseerd. Behalve door aankopen die mogelijk gemaakt zijn met ondersteuning van bedrijven en instanties is de collectie in de huidige vorm vooral ook het resultaat van schenkingen door particulieren. Onlangs nog kon de stichting door een schenking van de familie de collectie uitbreiden met een aantal brieven en werken uit de nalatenschap van Siemen Steenmeijer.

Bestuursleden
Prof. Mr. E.A. Alkema
Leiden

Prof. Dr. P. Jordens
(voorzitter)
Nijmegen

Mr. A.C. van Leijenhorst
(penningmeester)
Annen

Dr. C.P.J. van der Ploeg
Groningen

D. Sijens
(secretaris)
Groningen

Drs. F.R.H. Smit
Groningen

Vragen kunt u stellen via het e-mailadres: stichtingdeploeg@groningermuseum.nl

Ploeg Jaarboek en donateurs
De stichting heeft inmiddels haar doelstelling uitgebreid met het organiseren van exposities, lezingen en excursies en het doen verschijnen van publicaties in het Ploeg Jaarboek. De bekostiging van het Ploeg Jaarboek is mogelijk door bijdragen van donateurs. Donateurs kunnen zich opgeven bij de Stichting de Ploeg, Donateuren administratie, Grachtstraat 30, 9717 HJ Groningen, bank: 43.84.33.203. Voor een donatie van 35 euro per jaar of meer krijgen donateurs het Ploegboek gratis.

Legaat ir. Pit van Loo
Van groot belang zijn met name een aantal legaten geweest. Na het overlijden van Ir. Pit van Loo (1905-1991) bleek dat hij zijn collectie van Ploegkunst aan de stichting De Ploeg had nagelaten. Van Loo was architect van beroep en na de oorlog lange tijd wethouder van sociale zaken in Groningen. Door zijn contacten met schilders van De Ploeg werd hij een belangrijk verzamelaar van hun werk. Zodoende bezat hij met name werk van Jan Altink, Johan Dijkstra, Job Hansen, Jannes de Vries en Jan van der Zee. Van Loo was zelf een niet onverdienstelijk schilder. Hij kreeg een speciale band met Jan Wiegers die hem adviezen gaf voor zijn artistieke werk. Voorwaarde bij de nalatenschap was dat de collectie als geheel bij elkaar zou blijven. De nalatenschap bestond uit ruim twintig schilderijen en circa tweehonderdvijftig tekeningen, aquarellen en grafiek. Doordat veel Ploegleden in de verzameling vertegenwoordigd waren kreeg de Stichting in een keer van veel Ploegkunstenaars belangrijk werk in bezit.

Wobbe Alkema Fonds
Eén van de gezichtsbepalende kunstenaars van De Ploeg was Wobbe Alkema (1900-1984). Zijn familie trad in de loop van de jaren negentig van de vorige eeuw in overleg met de stichting om het werk van deze constructivistische kunstenaar, dat nog in bezit van de familie was, binnen de Stichting de Ploeg bij elkaar te houden. Hiertoe werd in 1999 het Wobbe Alkema Fonds opgericht. In dit fonds dat beheerd wordt door de Stichting De Ploeg, zijn tientallen schilderijen en grafische werken ondergebracht. In de loop van de tijd heeft de familie deze collectie nog verder uitgebreid.

Legaat Thijs en Annemarie Martens
Het werk van het echtpaar George Martens (1894-1979) en Alida Pott (1888-1931) was zowel in de collectie van het Groninger Museum als in dat van de Stichting De Ploeg ondervertegenwoordigd. Van Alida Pott bezat het Groninger Museum lange tijd in het geheel niets. Deze situatie is veranderd door het legaat van Thijs en Annemarie Martens. Thijs was de tweede zoon van George Martens en Alida Pott. Hij had zich altijd zeer ingespannen om het werk van zijn ouders op te sporen, te fotograferen en te documenteren. Van beide kunstenaars bezat hij een mooie collectie, waaronder veel voorstudies en gebruiksvoorwerpen als broches en andere sieraden, die zijn moeder had gemaakt. Voor het beheer van zijn collectie na zijn dood richtte hij de Stichting Martens-Pott op. Annemarie Martens-Bonnema, de vrouw van Thijs, vond naderhand dat de Stichting De Ploeg de aangewezen plaats was om de verzameling in onder te brengen. Na haar overlijden in 2004 heeft de Stichting nu de beschikking over een aantal karakteristieke stadsgezichten van George Martens en een serie zeer bijzondere aquarellen van Alida Pott.

De collectie
Het huidige bezit van de Stichting De Ploeg vormt meer dan de helft van het totaal aantal werken van Ploegkunstenaars in het Groninger Museum. Met name Wobbe Alkema, Jan Altink, George Martens, Alida Pott, Hendrik de Vries, Hendrik Nicolaas Werkman, Jan Wiegers en Jan van der Zee zijn goed vertegenwoordigd. De collectie is een evenwichtige representatie van het werk van deze kunstenaars.
In vergelijking met het oprichtingsjaar van de stichting heeft het werk van de kunstenaars van De Ploeg in het Groninger Museum een steeds belangrijker positie ingenomen. Met de komst van een speciaal Ploegpaviljoen is deze nog prominenter geworden. In het Ploegpaviljoen wordt permanent aandacht geschonken aan het werk van Ploegkunstenaars en in breder verband aan de kunst van het Noord-Europees expressionisme.

En het verzamelen van werk van Ploegkunstenaars gaat ondertussen onverminderd voort.